• Categories

  • Traffic

Сагсан бөмбөгч Двайт Ховард: Би агуу эр хүн байхыг хүсдэг

 

2011 оны 9 сарын 14

NBA-ын супер од, тус лигийн шилдэг хамгаалагчийн шагналыг сүүлийн гурван жил дараалан хүртсэн, “Орландо Мэжик” багийн төвийн тоглогч Двайт Ховард “Newcom Group”, ‘Mobicom” корпорацийн урилгаар Монгол Улсад гурав хоногийн хугацаатай зочилсон билээ. Хэдийгээр цөөхөн хоног Монголд саатсан ч шахуу хөтөлбөрийн дагуу аль болох олон арга хэмжээнд оролцсон юм.

Монголд өнгөрүүлсэн гурван өдрийн хугацаандаа Двайт эхний өдөр нь “Be…” төвийн гадна залуустай мэндчилж, хэвлэлийн бага хуралд оролцон, “iLoft Function House”-д VIP хүлээн авалт, үдэш нь “Metropolis” night club-т Монголын залуустай нэг үдшийг хамт өнгөрүүлсэн. Харин маргааш нь асрамжийн хүүхэд, багачуудтай хамт онгоцтой танилцах аялал хийж, телевизийн ярилцлаганд оролцон, “Бөхийн өргөө”-нд болсон Монголын сагсан бөмбөгчдийн шоу тоглолтод оролцсон юм. Дэндүү энгийн, даруу хэрнээ хөгжилтэй, хүүхдийн гэмээр дүрсгүй, гэнэн зантай Ховард очсон газар бүртээ дулаан уур амьсгал бүрдүүлж байсныг дурьдахад таатай байна.

NBA-ын супер тоглогч анх удаа Монголд хөл тавьсан түүхэн үйл явдлын мэдээллийн ивээн тэтгэгчээр “Монгол Масс Медиа” групп ажиллаж, “Боловсрол суваг” телевиз, “Sport box” 24 цагийн эфиртэй спортын суваг, “Ийгл” телевиз, News.mn сайт болоод “Ардын эрх” сонин өдөр тутмын мэдээ, мэдээллийг дамжуулж байсан билээ. Двайт Ховард Монголд саатсан цөөхөн хоногийн хугацаандаа Монголын цорын ганц телевизэд дэлгэрэнгүй ярилцлага өгөхөөр сонгосон нь “Боловсрол суваг” телевиз байсан юм. “Sport box” спортын сувгийн захирал Г.Идэр-Ууганы супер од Двайт Ховардтай хийсэн илэн дэлэнгүй, хөгжилтэй ярилцлагыг уншигч та бүхэндээ хүргэж байна.

-Манай студид зочилсон тань баярлалаа. Хоёулаа ярилцлагаа эхлэхээс өмнө энд цугласан үзэгчид болон Монголын ард түмэнтэй мэндчилье.

-Сайн байна уу /Монголоор хэлэв/. Би Монгол Улсад ирсэндээ маш их баяртай байна. Анх удаа танай сайхан оронд ирээд фенүүдтэйгээ уулзаж байгаадаа сэтгэл маш өндөр байна. Намайг хүлээж авсан та нарт баярлалаа. Удахгүй бүгдтэй нь уулзана гэж найдаж байна.

-Тэгэхээр Двайт, ярилцлагаа эхлэхээс өмнө таны аяллын сэтгэгдлээс хуваалцъя гэж бодож байна. Учир нь Монголд ирээд та олон нийттэй, Монголын залуус, Тэргүүн хатагтай, бизнесмэнүүд, албаны хүмүүс мөн хүүхдүүдтэй уулзаж, цагийг сайхан өнгөрүүллээ. Аяллын сэтгэгдлээ хуваалцаач?

-Маш зугаатай байлаа. Бүтэн зуны турш хийсэн аяллаас хамгийн гайхалтай нь энэ удаагийнх байх. Би үргэлж дэлхийн улс орнуудаар аялахыг хүсдэг байсан. Хүүхэд байхаасаа л дэлхийн бөмбөрцгийг эргүүлж хараад “Пөөх, тэнд очиж үзвэл гоё доо” гэж боддог байсан.

-Монголын тухай тэгж бодож байв уу?

-Тийм шүү. Тийм. Үнэхээр тэгж боддог байсан. Одоо ингээд мөрөөдлөө биелүүлж, танай оронд ирээд фенүүдтэйгээ, хүүхдүүдтэй уулзлаа. Уран нугаралт үзлээ. Бас Ерөнхий сайдтай уулзсан. Үнэхээр гайхалтай байлаа.


-Та Монголд ирснээсээ хойшхи хамгийн их сэтгэлд үлдсэн мөчийг нэрлэ гэвэл юуг хэлэх вэ?

-Магадгүй өчигдөр тэр олон фенүүдтэй уузлсан мөч байх. Үнэхээр галзуу, солиормоор байсан. Яг юу болохыг би төсөөлж чадахгүй байсан. Үнэндээ тайзан дээр гарахад, эсвэл өмнүүр нь, хажуугаар нь өнгөрөхөд намайг хараахгүй л байх.  Тэгээд тайзан дээр гарлаа. Цугласан тэр олон хүмүүсийг харах дэндүү гайхалтай байсан. Миний сэтгэл ч их хөдөлсөн. Ер нь энэ аялал миний хувьд маш сайхан байна. Монгол Улсын бүхий л зүйл, тэр тусмаа тал газар сүндэрлэх уулс гээд л гайхалтай юм аа.

-“Be…” төвийн гадна талбайд зассан тайзан дээр гараад тэр олон хүмүүстэй уулзсан мөчийг эргээд нэг саная. Таныг бөмбөг дээр гарын үсэг зураад хүмүүс рүү шид гэх үед олон хүмүүс айж байсан байх л даа. Яагаад гэвэл тэр бөмбөгийг авсан хэн ч болов багагүй асуудалд орох байсан байх. Гэхдээ та тэнд байсан нэг эмээд бөмбөгөө өгөхөөр шийдсэн. Яагаад тийм шийдвэр гаргав?

-Талбайд цугласан залуусыг хараад би уулга алдсан. Тэгээд бөмбөгөө тэдэн рүү шидвэл “бөөн юм болно” гэж бодсон. Үймээн дэгдээхийг хүсээгүй л дээ. Тэгээд хүмүүсийн хажуу талд зогсоод над руу инээгээд, гараараа даллаж байгаа жижигхэн эмээг олж харсан. Энэ настай эмээ намайг харахаар ирсэн гэж бодохоор сэтгэл минь үнэхээр хөдөлсөн. Тэгээд л түүнд бөмбөгөө бэлэглэхээр шийдсэн юм.

-Тэнд үүссэн нөхцөл байдлыг харсан ч гэсэн энэ бол хамгийн зөв шийдвэр
байсан байх. Тэр эмээгийн хувьд мартагдашгүй мөч болсон байх?

-Надад ч бас.

-Тэгэхээр та 26 насандаа амжилтын оргилд гарчээ.

-25, 25. Би 25 настай шүү.

-Тийм ээ, арай 26 хүрээгүй байгаа юм байна. Та бол дэлхийн хэмжээний од. Хаана ч очсон манайд цугласнаас илүү олон хүн өөрийг тань угтдаг байх. Ийм нөхцөл байдалд та амархан дасчихсан уу, эсвэл тэр олон хүмүүсийг харах болгонд гайхаж, сэтгэл хөдөлдөг үү?

-Энэ бол их сэтгэл хөдөлгөм бас гайхалтай мэдрэмж л дээ. Дэлхий даяар аялж, намайг хүндэлж, сайшааж байгаа тэр олон хүмүүс миний тоглолтыг үзэж, миний амьдралын нэг хэсэг болохыг хүсч байгааг харна гэдэг гайхалтай. Тийм ч учраас надад дэлхийгээр аялж, үзэсгэлэнтэй газруудаар зочлох боломж олгосон Бурхандаа би өдөр бүр баярладаг. Би үргэлж л үүнийг хүсч байсан. Тэгэхээр олон орноор аялж, дэлхийтэй танилцана гэдэг миний хувьд хамгийн сайхан мэдрэмж. Зарим газрыг эс тооцвол би бараг л дэлхийг тойрчихлоо. Монголд ирэх нь миний заавал хийх ёстой зүйлсийн нэг байсан. Тэгээд л би ирлээ дээ.

-Сайхан хариулт байна, баярлалаа. Ярилцлагын эхэнд та амьдралын эхлэлийг бас сонирхъё гэж бодлоо. Таны эцэг, эх хоёр хоёулаа л тамирчин хүмүүс байсан. Бие хаа чинь ийм болсонд гайхах зүйл алга. Эцэг, эх тань таныг багаас нь ямар хүмүүжлээр өсгөсөн бэ?

-Тэд намайг өөрөөр минь байлгадаг байсан. Ер нь эцэг, эхчүүд хүүхдээ аль нэг чиглэл рүү түлхэхийн оронд тэдний хүсэл мөрөөдөл, тэмүүллийг хүлээн зөвшөөрөх нь зүйтэй байх. Миний аав, ээж спортод их ойрхон хүмүүс. Спорттой л холбоотой ямар нэгэн юм хийж байвал миний юу хийх тэдэнд хамаагүй байсан. Би бага наснаасаа сагсан бөмбөгт дурласан. Хэдийгээр хөлбөмбөг, бэйсбол тоглож үзсэн ч бүх зүйл эргээд л сагсан бөмбөг дээр буудаг байсан. Талбай дээр бөмбөг залаад гүйх нь надад сайхан байсан, бас бусад асуудлуудаас намайг холдуулж байлаа. Тэгэхээр эцэг эх минь миний хүссэнийг дэмжиж, намайг сайн хүмүүжүүлсэн. 10 нас хүрээд би аавдаа “NBA-д орно” гэж хэлэхэд аав минь надад хамгийн сайн дасгалжуулагч, хамгийн сайн хангамж гээд л зорилгодоо хүрэхэд хэрэгтэй болгоныг олж өгч, биелүүлэхийг хичээнэ гэж хэлж байсан.

-Тэр ч бүү хэл та NBA-ын драфтын №1-ээр сонгогдоно гэж хэлсэн байх аа?

-Тийм шүү. Аавдаа тэгж хэлэхээс гадна өөрөө бичиж, тэмдэглэж авч байлаа. Драфтын номер 1 болох нь миний зорилгуудын нэг байсан л даа. Аав маань ч гэсэн надад тусална гэсэн.

-Дэлхийн хаана ч тэр хэцүү амьдралтай хүмүүс бий. Харин NBA болон тоглогчдын түүхээс дэлхий нийт, жишээлбэл, монголчууд бид Африк-Америк хүн Америкт амьдрахын зовлонг мэдэрч, мэдэж авдаг. Харин сагсан бөмбөг гэлтгүй болон аливаа спортоор хичээллэх нь тэр хэцүү амьдралаас гарах гарц нь болдог юм шиг. Та хүүхэд залуучуудад иймэрхүү мессеж өгөхийг зорьдог уу?

-Миний хэлэхийг хүсдэг зүйл гэвэл “Амьдралдаа юу хийхийг хүсч, зорьж байна. Түүнийгээ хий, чи чадна” гэдэг зүйл. Хамгийн гол нь чи өөртөө итгэж, итгэл дүүрэн байх хэрэгтэй. Яагаад гэвэл чамайг үгүйсгэх хүн олон гарч ирнэ. Намайг хэзээ ч NBA-д орж чадахгүй, дэндүү туранхай байна, өндөр биш байна, чи сайн биш гэх хүмүүс байсан. Харин би тэр хүмүүсийн бурууг батлах гэж өдөр бүр, чадах ядахаараа хичээллэж, бэлтгэл хийдэг байсан. Сургуульд явдаг байсан болохоор найзуудтайгаа кино үзэж, үдэшлэгт явахын оронд бүхий л анхаарлаа, цаг заваа сагсан бөмбөгт зориулсан даа.

-Би ийм мэдээлэл уншиж байсан юм. Ээж тань таныг төрүүлэхээс өмнө долоон хүүхдээ эндүүлсэн харамсалтай явдал тохиолдсон гэдэг. Харин та найм дахь нь бөгөөд эсэн мэнд бойжсон анхны хүүхэд нь учраас “Гайхамшгийн хүүхэд” гэж нэрлэдэг байсан гэсэн. Тийм ч учраас та үргэлж цагийг зугаатай өнгөрүүлж, амьдралын мөч бүрийг сайхан өнгөрүүлэхийг хүсдэг байх. Яагаад гэвэл талбай дээр ч, талбайн гадна ч та дандаа л инээмсэглэж, хүмүүстэй хошигнож байдаг?

-Хэн ч байсан зугаацах хэрэгтэй. Чи ганц л амьдарна. Ганц заяах амьдралаа бүрэн бүтэн байлгах ёстой. Би эндсэн найм дахь хүүхэд нь байж болох л байсан. Харин одоо ингээд амьдарч байгаадаа маш их баярладаг. Үүнийгээ ч сагсан бөмбөгөөр дамжуулж илэрхийлдэг. Амьдрах боломж олгосонд нь Бурханд баярладаг. Яагаад гэвэл би энд байх ёсгүй хүн. Тийм ч учраас сагсан бөмбөг тоглож байхдаа миний дотоод сэтгэл тайван, зугаацаад л… Хамгийн сайхан зүйл нь гэвэл би мөрөөдлөөрөө амьдарч байна. Сагсан бөмбөг тоглохыг би үргэлж хүссээр ирсэн, тэгэхээр яагаад зугаацаж болохгүй гэж.

-Сагсан бөмбөгийн талаар ярилцъя. Таны хөгжилтэй, дэггүй байдлыг Америкийн хэвлэл, мэдээллээр багагүй шүүмжилдэг. Плей-офф, финал гээд чухал үед та өөрөөрөө байгаа харагддаг. Гэхдээ Коби Брайнт, Кевин Гарнетт зэрэг зарим тоглогчид чухал царай гаргаж, тоглолт нь ч өөрчлөгддөг. Харин хэвлэл мэдээллийнхэн таныг чухал үед чухал хандсангүй гэж шүүмжилдэг. Тийм шүүмжлэлд та хэрхэн ханддаг вэ?

-Энэ бол миний амьдрал. Би сагсан бөмбөгөөр хичээллэсэн хамгийн шаргуу, хөдөлмөрч хүмүүсийн нэг. Талбай дээр ч, талбайн гадна ч тэр. Би ажилдаа маш чухал ханддаг. Гэхдээ сагсан бөмбөг тоглохын хамт цагийг сайхан өнгөрүүлж болохгүй гэж үү. Талбай дээр бүхнээ дайчилж, тэмцэхийн хажуугаар хөгжилдөн зугаацахыг хүсдэг. Миний бодлоор хэдий дуртай зүйлээ хийж байгаа ч түүнээсээ баяр хөөр, зугаа цэнгэл мэдэрч чадахгүй бол орхисон нь дээр. Намайг шаардлагатай үед тэмцээнд чухал ханддаггүй гэж шүүмжилж байгаа хүмүүс бол надтай хамт тэр талбай дээр байхгүй байна л гэсэн үг. Тийм ч учраас тэд мэдэхгүй. Миний хувьд сагсан бөмбөг хэдий чухал байлаа ч талбай дээр ярвайгаад, муухай царайлахыг хүсдэггүй. Энэ чинь бөхийн барилдаан эсвэл тулааны спорт биш шүү дээ. Энэ бол сагсан бөмбөг. Дэлхий даяар хүмүүс энэ спортыг үзэж, тоглогчдын баяр баяслыг харахыг хүсдэг. Тэд бидэнтэй хамт зугаацахыг хүсдэг. Тийм ч учраас плей-офф ч бай, улирлын тоглолт ч бай хамаагүй өөрийнхөөрөө байхыг, хөгжилтэй байхыг хүсдэг.

-Мэргэжлийн сагсан бөмбөгч байхын хамгийн хэцүү нь юу вэ?

-Заримдаа дуртай зүйлээсээ татгалзах хэрэгтэй болдог. Би кинонд явах дуртай. Заримдаа дэлгүүр хэсэхийг хүсдэг. Бас улирлын тоглолтуудын үер баяр ёслол, тэмдэглэлт өдрүүдийг гэр бүл, найзуудтайгаа хамт өнгөрүүлж чаддаггүй, үргэлж л аялан тоглолтоор явах хэрэг гардаг. Гэхдээ бид хамт байх аргаа олдог л доо. Жишээ нь, Зул сарын баярын үеэр би найзууд, багийн андуудтайгаа оройн хоол иддэг, бас бусдад туслахыг хичээдэг. Мөнгөө нийлүүлж байгаад хүүхдүүдэд Зул сарын бэлэг авч өгөх, Талархлын өдрөөр хоол, хүнсээр хангах гээд л… Хамт байхын хажуугаар бусдад туслах аргаа ч бас олно шүү.

-Танаас нэг аймаар асуулт асууя. Гэхдээ таны хувьд биш, бидэнд л аймаар зүйл юм даа. Таны найзууд ч хэлж байсан, хэвлэл мэдээллээр ч бичиж байсан. Таны бодлоор та ид үедээ хүрээгүй. Хаа байсан юм бэ… гэж. Одоогийнхоос илүү яаж аймаар болох юм бэ?

-Нас ахих тусам тоглолт ч гэсэн удааширна. Анх лигт ороход бүх зүйл их түргэн, хурдан өрнөдөг байлаа. Аялан тоглолтуудад дасах, өөр өөр тоглогчдын хэв маягт тохирох гээд л… Харин одоо би илүү туршлагатай, ухаалаг, тоглолтыг илүү сайн ойлгодог болсон. Би бол энэ спортын сурагч нь. Тэгэхээр бэлтгэл сургуулилтаа үргэжлүүлэх хэрэгтэй. Миний бодлоор би ид үедээ хүрсэн биш, ид үе рүү гээ дөхөж яваа байх.

-Та олон хүнд гарын үсгээ зурж өгсөн. Олон ч хүн надаас таны гарын үсгийн утгыг асууж байсан?

-Зүгээр л миний нэр шүү дээ…

-Нэг үсэг, тоотой юм шиг л харагдаад байсан л даа. Та энд зураад үзүүлэхгүй юу. Гарын үсгийг тань авах гэсэн заль биш шүү. Зүгээр л утгыг нь тайлбарлаад өгвөл…

-Би дунд сургуулийн сурагч байхаасаа л гарын үсгээ яаж зурахаа бэлддэг байсан. Ангидаа байхдаа зурж үзээд л суудаг байлаа. Эхлээд би бүтэн нэрээ бичдэг байлаа, Двайт Ховард гээд л. Их урт шүү дээ. NBA-д орсон хойноо би 5000 ширхэг зурагт хуудсан дээр хоёр цагийн дотор гарын үсэг зурах хэрэгтэй болсон.

-Хоёрхон цагийн дотор 5000 ширхэг үү?

-Тийм ээ, 5000 ширхэг. Бас манай багийнхан хааяа 500 ширхэг бөмбөг дээр зурна, Би л гэхэд 200 хос пүүз, 200 ширхэг өмсгөл гээд л, бүгдийг нь би зурах ёстой. Гэтэл би өдөржин тэнд суугаад, Двайт Ховард гэж бичээд суухгүй нь ойлгомжтой болсон. Тэгээд богинохноор бичих аргаа олсон. Үндсэндээ D үсэг, нөгөөх нь H үсэг юм л даа. Ард нь миний дугаар.

-Тэгэхээр зүгээр л DH12 гэсэн үг үү?

-Тийм ээ, DH12. Гоц гойд юм байхгүй. Хүмүүс миний гарын үсгийг харчихаад энэ чинь юу вэ л гэдэг юм. Хариуд нь би “Гарын үсэг ш дээ” гэдэг юм. Харин одоо нэг гоё үзэг худалдаанд гарсан байна лээ. Гарын үсэг зурж буй хөдөлгөөнийг дуурайдаг. Зүгээр барихад л гарын үсэг өмнөөс нь зураад өгдөг.

-Тэр балыг барьсан хэн ч болов таны гарын үсэгтэй болчихож болох нь ээ?

-Яг тийм.

-20 жилийн дараах Двайт Ховард ямар байх бол. Та өөрийн хийж бүтээсэн ямар зүйлээр дурсагдахыг хүсдэг вэ?

-Сагсан бөмбөг гэх юм уу даа. Тийм ч учраас би дэлхийн улс орнуудаар аялж, фенүүдтэйгээ уулзаж, хүүхэд залуучуудад үлгэр жишээ болохыг хүсдэг. Үүгээрээ л дурсагдахыг хүсч байна. Зүгээр нэг агуу сагсчин биш, агуу хүн, агуу эр хүн байсан гэж. Агуу сагсчин болохын төлөө би чадах бүхнээ хийх болно, гэхдээ бас агуу үлгэр жишээ хүн байхын тулд хичээнэ. Агуу, суут хүмүүс шиг л болохыг хүсч байна. Би багаасаа Мухаммад Али, Мэжик Жонсон, Майкл Жордан нарыг шүтэж, тэд нараас үлгэр жишээ авч өссөн. Энэ гурван хүн бол суут хүмүүс, тэдний нэрс хэзээ ч мартагдахгүй. Сагсчин бол зүгээр л сагсчин. Тоглоод дууссаных нь дараа хэн ч түүнийг санахгүй. Харин хойч үедээ өв үлдээж, бусдыг байлдан дагуулж, бусдад үлгэр жишээ болсон хүмүүс  агуу байдаг. Тийм ч учраас хүмүүс Майкл Жорданг мэддэг. Талбай дээр амжилт гаргасан хэдий ч тэр хувь хүн нь агуу юм. Би тэд нар шиг л болохыг хүсдэг дээ.

-Энэ дашрамд та өөрийн үүсгэн байгуулсан сангаа танилцуулахгүй юү?

-Би D12 сангаа энэ жил үүсгэн байгуулсан. Бид залуу үеийнхний боловсролын төлөө ихийг хийдэг. Мөн залуу эхчүүд, ер нь эмэгтэйчүүдийн төлөө ажиллах болно. Бас залуу эрчүүдийн төлөө, тэднийг амжилтад хүрэхэд нь туслах сургалт байна. Орландо хотод манай нэг төв бий. Тэнд бага залуудаа жирэмсэлсэн, эсвэл хүчирхийлэлд өртөж жирэмсэн болсон эхчүүд бий. Энэ төв нь тэднийг орон байраар хангаж, өөрсдөд нь болон хүүхдүүдэд боловсрол олгодог юм. Би мөн Африкт очиж, сангаараа дамжуулж эмэгтэйчүүдэд зориулсан оюутны байр барьж өгсөн. Африкт эмэгтэйчүүд сурч боловсорно гэдэг хэцүү юм билээ. Багаасаа хүчирхийлэлд өртөж, хүүхэдтэй болдог учраас тэдэнд бусдын туслалцаа маш их хэрэгтэй байдаг. Бидний эрхэм зорилго, уриа бол “Үрийг суулга, суулгасан үрээ усал, ургаж буй үрээ хар” гэсэн үг юм л даа. Энэ нь үндсэндээ юу гэсэн үг вэ гэхээр би дэлхийн орнуудаар, бас Орландо хот, Америк улсаараа ч гэсэн аялж, хүүхдүүдтэй ярилцаж, тэдэнд урам зориг хайрлаж, үлгэр жишээ үзүүлж, эргээд тэр хүүхдүүд амжилттай залуучууд болж уу, үгүй юу гэдэгт санаа тавих юм.

-Двайт, одоо би танаас маш энгийн асуултууд асуух болно. Энгийн хариулт ч танаас хүлээж байна. За ингээд эхний асуулт. Та алинд нь илүү дуртай вэ. Слэм данк эсвэл блок?

-Блок хийх. Яагаад гэвэл эсрэг баг оноо авахыг нь зогсоож байна гэсэн үг. Бас тэднийг айлгана. Үзэгчид ч дуртай.

-Тоглолт ч өөрчлөгддөг байх…

-Тэгээд л тоглолт эргэнэ дээ.

-Таны бага насны баатар тань Майкл Жордан байсан. Харин өсч томрох тусам Мэжик Жонсон болон түүний ур чадвар, биеийн хүчний хослолыг биширч эхэлсэн гэж уншсан юм байна. Хэрэв боломжтой байсан бол та хэнтэй нь хамт тоглох вэ? Майкл Жордан эсвэл Мэжик Жонсон?

-Би Мэжик Жонсон гэж хэлэх юм байна. Бид хамтдаа тогловол сайхан гар нийлэх байсан байх. Хүмүүст ч таалагдах байсан байх.

-Таны дуртай хоол?

-Дуртай хоол гэвэл пицца болон МакДоналдс. МакДоналдсын бүх хоолонд дуртай.

-Таны дуртай хөгжим эсвэл дуучин?

-Би Kanye West, Lil’ Wayne хоёрт дуртай.

-Таны дуртай кино. Бүх цаг үеийнх шүү?

-Хоёр кино бий. “Немогийн эрэлд”.

-Хүүхэлдэйн кино биз дээ?

-Тийм ээ, тэгээд “Нийгмийн дайсан”. Энэ хоёр хоёулаа миний дуртай кино.

-Та ойрд жин хасч байна уу?

-Тийм ээ, би ажил хаялт болсноос хойш нэлээд жин хассан.

-Хэрвээ та сагс бөмбөг байгаагүй бол ямар хүн болох байсан бэ?

-Бүжигчин болох байсан байх.

-Та “Супермэн” гэдэг хочиндоо дуртай юу?

-Тийм ээ, би дуртай. Манай багийнхан болон найзууд маань энэ хочны санааг гаргасан л даа. Шакилаас булаасан гэж хүмүүс дандаа ярьдаг юм. Үнэндээ бол дуунаас гаралтай. Би “Soulja Boy” гэдэг репперийн  “Crank Dat Superman” гэдэг дууг өдөр болгон сонсдог байсан. Сонсох болгондоо “Супермэн”-ий бүжгийг нь хийгээд л… Тэгээд Слэм данкийн тэмцээний өмнөх бэлтгэлийн үеэр “Супермэн”-ий данкаа яг тэмцээн дээр хийсэн шиг хийсэн юм. Бэлтгэл дээр эхлээд нэг хийхэд багийнхны маань хагас нь хувцас солих өрөөнд байсан. Харсан хэд нь гүйгээд бүгдийг нь дасгалжуулагчдын хамт цуглуулж ирээд дахиад харъя гэсэн. Би хаанаас үсэрч ирээд цагариган дээрээс довтлохоо хэлсэн чинь “Үгүй байлгүй дээ, хэрвээ чи ингэж чадвал чи Слэм данкийн аварга болно, тэгээд бид нар чамайг Супермэн гэж дуудъя” гэсэн юм. Тэгээд би дахиад хийж үзүүлэхэд бүгдээрээ гайхаад, чи тэгвэл “Супэрмэн”-ий нөмөрөг өмсөөд данк хийснийхээ дараа “Супермэн”-ий бүжгээ хийвэл яадаг юм бэ гээд. Ингэж л “Супермэн” төрсөн юм даа.

-NBA-д таныг хамгийн сайн хамгаалдаг хүн хэн бэ. Таныг хамгаалж хүчрэх цөөхөн төвийн тоглогч байдаг. Таны бодлоор хамгийн сайн нь?

-Стэн Ван Ганди… Тийм ээ, миний дасгалжуулагч. Тэр намайг хамгийн сайн хамгаалдаг.

-Маш сайн хариулт байна. Сүүлчийн асуулт. Та түрүүн хэлсэн, таны шүтдэг гурван хүн бол Майкл Жордан, Мэжик ЖОнсон, Мухаммад Али гэж. Танд тэд яг ямар үлгэр жишээ үзүүлсэн бэ?

-Майкл Жордан надад агуу байхыг заасан. Тэр зүрх сэтгэлээсээ тоглож, багийн удирдагч нь байсан. Мэжик Жонсон цагийг зугаатай, сайхан өнгөрүүлэх тухай заасан. Тэр талбай дээр үргэлж л инээдэг байсан. Үзэгчдийг тоглолтод оруулж чаддаг байсан. Харин Мухаммад Али боксын рингний гадна эрч хүчтэй, хэвлэлийн бага хурал, бэлтэлийн үеэр дандаа л бусадтай хөгжилддөг нэгэн байсан. Хэдийгээр маш хөдөлмөрч агуу боксчин ч гэсэн зугаатай хүн байсан. Тэр бас бусдад үлгэр жишээ үзүүлдэг, хүмүүс түүн шиг болохыг хүсдэг, түүн шиг “эрвээхэй шиг нисч, зөгий шиг хатгахыг” хүсдэг байсан. Эдгээр гурван хүн гурвуулаа л миний анхаарлыг өөр өөр байдлаар татсан. Тэр ч утгаараа тэдний өөр өөр зан чанар надад байгаа гэж боддог.

-Баярлалаа, Дуайт. Бидний урилгыг хүлээн авч, Монголын ард түмэнтэй чин сэтгэлээсээ ярилцсан танд маш их баярлалаа. Хэрвээ ирэх жил Бүх оддын тоглолт болбол маш олон монголчууд таны төлөө саналаа өгнө гэдэгт  итгэлтэй байна. Энэ амжилтын замаа цааш үргэлжлүүлэхэд тань олон монголчууд баяртай байх болно. Танд сайн сайхан бүгдийг хүсье. Харин хамгийн сүүлчийн асуулт гэвэл хүн бүр л хариултыг нь мэдэхийг хүсч байгаа зүйл юм. Монголд дахин ирнэ гэж амлаж чадах уу, эсвэл бүр Монголоор хийх аяллаа уламжлал болгож болох уу?

-Тийм ээ, би энд жил бүр ирэхдээ дуртай байх болно. Маш сайхан санаа гэж бодож байна. Танай ард түмэн гайхалтай юм. Би бас багийн нөхдөө энд авчрах талаар бодож байлаа. Энд ирснээсээ хойш би олон найзтайгаа ярьсан. Тэгээд энд бүгдээрээ ирээд сагсан бөмбөгийн сургалт хийдэг ч юм уу, бас сургуулиудаар зочилж, боловсролын тухай яриад л, мөн мэдээж энд цагийг зугаатай өнгөрүүлэх талаар ярилцсан. Үнэхээр сайхан байх болно. Би дуртайяа эргэж ирэх болно. Монголын талтайгаа бас ярилцъя. Бас фенүүд маань надтай Твиттерээр байнга холбоотой байж болно. Монголоос Флоридагийн хооронд хүссэн үедээ надтай ярилцаарай. Би дуртайяа эргэж ирэх болно. Магадгүй багийнхан маань ч гэсэн ирэх байх. Тэгэхээр монголчууд аа, би эргэн ирж, долоо хоногийг сайхан өнгөрүүлнэ ээ.

-Танд сүүлчийн мөчийг үлдээе. Камер руу хараад Монголын ард түмэнд сэтгэлийн үгээ хэлэхгүй юу?

-Та бүхэн бүгд сайн байцгаана уу? Энд байгаадаа баяртай байна, миний хувьд гайхалтай зугаатай мөчүүд байлаа. Танай фенүүд бүгдээрээ гайхалтай юм. Хэрэв цаг зав байсан бол бүгдэнд чинь гарын үсгээ зурмаар байлаа. Гэвч тэгэхээр бол би эндээс явж чадахгүй шүү дээ. Явахыг хүсэхгүй байгаа ч би удахгүй бэлтгэлдээ гарах хэрэгтэй. Сайхан орондоо хүлээж авсанд маш их баярлалаа. Гайхалтай байлаа. Танай ард түмэн агуу, өглөгч сайхан юм. Хөдөө тал, уулс нь үзэсгэлэнтэй юм. Ирэх жил дахин ирэхээ тэсч ядан хүлээж байна. Би та нарт хайртай.. ялангуяа танай бүсгүйчүүд… Урт үстэй, үзэсгэлэнтэй…  За, тэр ч яахав, намайг ийм дотно хүлээж авсанд баярлалаа, дараа удахгүй уулзана аа.

Ярилцсан Г.Идэр-Ууган

http://sport.news.mn/content/79844.shtml

 

Рожер Федерер: Рафаельд олдоогүй боломжийг бурхан надад өгсөн

2011 оны 12 сарын 4
Өнөө цагийн талбайн теннисний ноён оргил Рожер Федерер саяхан “АТП”-гийн цуврал тэмцээнд түрүүлж, Гранд Слэмийн шилдэг тамирчин гэдгээ дахин нотлон харуулсан юм. Түүнчлэн Рожер Федерер 100 дараалсан хожил байгуулсан нь энэ спорт дахь аугаа амжилтын цор ганц бодит жишээ юм. Саяхан “АТП”-гийн аварга болсон тэрбээр “Ройтерс” агентлагт ярилцлага өгчээ.

-Гранд Слэмд нэр мөнхөллөө. “АТП”-д түрүүлчихлээ. “Швейцарь чанар”-т амжилтаа үргэлжлүүлэхэд саад үлдсэнгүй бололтой?

-Талбайд өрсөлдөгч байхгүй гэвэл эндүүрэл. Гранд Слэмийн ганцаарчилсан төрөлд аваргын титмийг удаан хадгалах хэцүү байдаг. Гэхдээ энэ “ATП”-гийн цомд түрүүлэхэд асар урт хугацааны хөдөлмөр, нөр их цаг зав шаарддаг гэдгийг хүмүүс ойлгоосой гэж хүсч байна.

-Рожер, өнгөрсөн онд “АТП”-гийн хасагдах шатанд тун хэцүү тоглолтын дараа Томми Хээсийг буулган авч байсныг чинь санах юм. Тухайн үед сүүлчийн учраанд хэрхэн тийм зоригтой тоглож чадсан юм бол?

-Сэтгэл зүйн бэлтгэл англи тамирчнаас дутуу байсан болов уу гэж боддог. Тэгээд ч Английн Уимблодоны клуб тэр үед дээгүүр эрэмбэлэгдэж байсан. Австралийн нээлттэй тэмцээн надад зарим тохиолдолд сөрөг энерги авчраад байдаг юм шиг санагддаг.

-Тэгэхээр Сиднейд таагүй сэтгэгдэл төрүүлсэн шалтгаан нь?

-Сайн хэлж мэдэхгүй байна аа. Хамгийн сүүлд Канберрад бэлтгэл хийж байх үедээ тэндхийн таагүй дурсамжаа мартаж чадахгүй байснаа санаж байна.

-“Швейцарь чанар” гэдэг нэрийг хэн өгсөн бэ. Швейцарийн нэрийн хуудас болж буй гэдэгтээ эргэлздэггүй байх?

-Хэн өгснийг нь сайн мэдэхгүй ээ. Нэг л мэдэхэд хэвлэлээр ингэж нэрлэдэг болчихсон байсан. Хүн бүхэн ингэж дуудаад байхаар бага зэрэг эвгүй л байдаг юм.

-Хэрхэн ийм богино хугацаанд алдрын титэм хүртэв?

-Хамгийн анхны хожигдлын дараа надад бүх зүйл болмоор юм шиг санагдсан. Цаашдаа алдаагаа ухаарч, суралцаад урагшлахад хэцүү байдаггүй. Дараа нь хүн бүхэн “Федерер, энэ бол асуудал биш. Бүгдийг сайн бод. Чамаас бид цом хүсч байна” гээд л нэхэж эхэлнэ дээ. Энэ үед л бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй.

-Хамгийн сүүлийн учраа Францын тамирчин байлаа. Ялалтад хүрэхэд хялбар байсан мэт л харагдсан. Бүх сетүүд таны давамгайлал дор өндөрлөсөн?

-Бүх сетүүдэд би сайн байгаагүй. Эхний хоёр сетэд 6:3, 6:7-оор хожиход тоглолтын дундуур нь алдаа гаргах гээд байснаа мэдэрсэн. Гэхдээ Жо Уилфрэд бага зэрэг сандарсан. Цохиураа алдах ч юм уу, бөмбөгөө дутуу хөөргөх гээд техникийн олон алдаа гаргасан. Мэдээж эхний гурван сетэд давамгайлснаар “АТП”-гийн цом өвөртлөх найдвар маань гэрэлтэж эхэлсэн.

-Өнөөгийн алдрын тавцанд хүрсэн Рожерийг энд нь түр орхиё. Бага насны амьдрал, дэлхийн шилдэг тамирчин болох хүртлээ юуг чухалчилж байв?

-Хүүхэд нас маань Басел хотод өнгөрсөн. Теннис сонирхох болсон шалтгаан минь германчуудаас үүдэлтэй. Басел Германы хилтэй тун ойрхон байдаг. Тэнд Швейцарь аялга, Герман хэлтнүүд цөөнгүй бий. Энэ бүхэн талбайн теннис оролдох үндэс байсан л даа.

-Хамгийн анх Австралийн нээлттэй тэмцээнд 2004 онд түрүүлсэн шүү дээ. Энэ хүртэл спортод зарцуулсан хөдөлмөрөө цухас дурьдвал?

-Сайхан асуулт байна. Маш удаан хугацааны турш талбайн теннист суралцсан. Басельд дунд сургуулийнхаа биеийн тамирын танхимд өдөр бүр хөлсөө, дуслуулан хөдөлмөрлөдөг байсан. Жое гэж сайн залуу байлаа. Тэр бол миний анхны багш. АНУ-ын нээлттэй тэмцээнд 2004 онд түрүүлэхэд Жое тоглолтыг минь ирж үзчихээд баярласандаа уйлсан гэсэн. Би хувцас солих өрөөнд шагнал гардах бэлтгэлээ хийгээд завгүй байсан л даа. Анхныхаа багшийн баярын нулимсыг харж чадаагүйдээ бага зэрэг харамсдаг.

-Рожер Федерерийн хамгийн том өрсөлдөгч?

-Хамгийн том өрсөлдөгч бол би өөрөө. Өөртэйгөө өрсөлдөж, өөрийнхөө сул талыг ялчихвал “АТП”-гийн цомыг үргэлжлүүлэн хадгалаад байж чадна гэж боддог.



-Та миний асуултыг гайхалтай эргүүллээ. Шууд асууя. Рафаель Надаль, Новак Жойкович нарын талаар ямар бодолтой явдаг вэ?

-Серб залуугаас эхлэе гэж бодлоо. Н.Жойкович энэ спортод хоёргүй сэтгэлээр зүтгэж буй цөөхөн тамирчны нэг. Би түүнийг маш их хүндэлдэг. Дэлхийн чансаанд гуравдугаарт бичигдсэн өдрөөсөө л тэр ер бусын хүчирхэг нэгэн болсон. Түүнтэй 2008 оны “Тур финал”-д таарч тоглоход маш хэцүү байсан боловч би хожсон. Гэтэл өнгөрсөн онд Австралийн нээлттэй тэмцээнд бидний хооронд гал гарсан тулаан өрнөж, би арай л ялагдаагүй. Гэхдээ тэр тоглолтод эхний сетүүдэд би буугаад өгчихмөөр хэцүү байсан. Спорт учраас надад тийм эрх байхгүй л дээ. Шууд хэлэхэд тэр учраанд би азаар хожсон юм. Серб эр надаас хавьгүй илүү байсныг мэргэжилтнүүд ярьж байсан. Рафаелийн хувьд бидний хооронд нөхөрлөлийн харилцаа гүнзгий биш ч гэлээ спортын жинхэнэ андууд гэж боддог. Заримдаа бурхан надад олдоогүй боломжийг Рафаельд, түүнд олдоогүйг нь надад өгчихдөг болов уу гэж төсөөлж суудаг. Харин энэ удаа бурхан миний талд байсан. (Инээв)

-Таныг хүмүүс тэр бүр хамгийн шилдэг нь гэж нэрлэхгүй байх шиг санагдах юм. Юу гэх гээд байгааг минь ойлгож байгаа байх. Талбайн теннисний ноён оргил Роланд Гарросын талаар бодлоо хуваалцаач?

-Роландыг өөртэйгээ харьцуулбал үнэхээр тэнэг хэрэг. Би түүний шагайнд ч хүрэхгүй. Тэр бол “АТП” байтугай Уимблодоны оролцсон бүх тэмцээндээ ялагдаж үзээгүй аугаа нэгэн. Та нар мэдэх бол Роланд Герман гаралтай. Гэхдээ Роландтай би өөрийгөө хэзээ ч харьцуулахгүй ээ. Учир нь түүний тоглодог арга барил маш сонирхолтой. Суралцахад хэцүү. Новак талбайн шугам дагуу гүйж тоглодог. Харин Рафаель хамгаалах тактикаар гол төлөв тоглодог. Харин Роланд тамирчны замналынхаа оргил үедээ байхдаа талбайн аль ч талд зогсдог байсныг нь мэднэ. Тэр цохиураа баруун, зүүн гэлтгүй сайн эзэмшдэг байсан. Өндөр нуруутай байсан болоод ч тэр үү.

-Тун удахгүй “Тур финал” эхлэх гэж байна. Гэхдээ таньд амрах зав гарах байх. Амралтаараа юу хийх вэ?

-Мэдээж нууц байлгүй яахав.(Инээв) Эхнэр, хүүхэдтэйгээ далайд гарах төлөвлөгөөтэй байна. Эсвэл Голландад ирж хөл бөмбөг үзнэ дээ. Уг нь миний сонирхол сагсан бөмбөг. Гэтэл “NBA” ажил хаялт зарлачихаад энэ улирлын тал нь дэмий өнгөрлөө.

-“АТП”-д түрүүлэхэд хамгийн анх юу бодогдож байв?

-Сайн хэлж мэдэхгүй байна аа. Их л догдолсон. Гэртээ очмоор ч юм шиг. Баселд ирээд буцаад Австрали нисмээр ч юм шиг. Маш сонин сэтгэгдэл төрсөн.

-Бүх амжилт таны нэр дээр бичигдэх цаг ойрхон байгаа гэж боддог. Энэ бүх зүйлийн үнэ цэнэ?

-Эхлээд хүлээнэ, гүйцэтгэлээ харна. Магадгүй цорын ганц амжилтыг би дангаараа эзэмшихгүй ч байж мэднэ. Гэхдээ өөртөө итгэлтэй байдаг учраас замналынхаа түүхийг эргээд харахад бахархмаар амжилттай байна гэж боддог. Сүүлийн тав эсвэл зургаан жилийн өмнө боломжууд минь хаалттай байсан. Жил ирэх бүр нэмэгдсээр өнөөдрийн оргилд хүрч байна шүү дээ. Бүх зүйлийг боломж гэдэг өнцгөөс харах ёстой. Тэгж байж жинхэнэ амжилт гээчийг бүрдүүлнэ. Би анхандаа их бага зорилго өвөртөлж байсан. 24 тойрогт 10 түрүү эзэмшихийн төлөө бүх хүчээ дайчилсан. Тухайн үед “АТП” ч юм уу нээлттэй тэмцээн эсвэл “Тур финалд” түрүүлэх тухай зүүдэлдэг ч үгүй байсан. Сонголт өөрөө урд минь бий болсон. Үнэнийг хэлэхэд би сайн мэдээгүй.

-Гольфийн эдүгээ цагийн шилдгийн нэг Тайгер Вүүдс та хоёр 2005 онд спортын тавцанд адил амжилттай байсан. Тэр үед Т.Вүүдс 16 цувралын дараа ялалтад хүрсэн. Гэтэл та үүнээс ч өмнө мастеруудын тэмцээнд түрүүлчихээд байсан. “Форбес” та хоёрын юуг адилтгаж бичсэн юм бол?

-Тийм ээ. Магадгүй тухайн оны спортын онцлох тамирчин гэвэл бид хоёр л байсан биз. Бүх зүйл гэхдээ их хурдан өнгөрсөн шүү дээ. Маш их ачаалалтай байсан болоод тэгсэн үү. Би Тайгер Вүүдсийг хүндэлдэг. Бид Лондонд буяны арга хэмжээнд оролцох үед анх танилцаж байлаа.

Т.Сугараа

“Нийгмийн толь” сонин

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Майк Тайсон: Би өөрийгөө уучлахыг хүсэж байна

 

2013 оны 8 сарын 30
АНУ-ын мэргэжлийн боксийн хүнд жингийн аварга “Төмөр” хочит Майк Тайсон өөрийнх нь амьдрал хэрхэн нүдэн дээр нь нуран унаж байгаа болон амьдралынхаа хатуу хүйтэн өдрүүдийн талаар “NBC” сувгийн “Today” буланг хөтлөн явуулдаг сэтгүүлч Мэтт Лауэрт сонирхолтой ярилцага өгснийг орчуулан хүргэж байна.
-Бидний ярилцлагыг маш их хүмүүс хүлээж байсан гэдгийг онцолмоор байна. Амьдрал хэр байна даа?

-Сүүлийн хэдэн жил би “Аварга” гэж дуудуулалгүй маш их удаж. Саяхан л аварга болоод шүдээ зуун баруун гараа өргөж байсан мэт. Гэтэл одоо намайг хар л даа. Хөгширсөн, амьдралд нэгэн хэвийн уйтгар гуниг тээсэн боксчин эр болчихож. Цаг хугацаа үнэхээр хурдан юм. Амьдрал нэгэн хэвийн байсаар өдийг хүрлээ. Өглөө хэрхэн босдог талаар мөн өдрийг хэрхэн өнгөрөөдөг талаар та асуусан уу, аль эсвэл. Хэнд ч сонирхолгүй өглөөний цай, гүйлт, ганц хоёр зуун грамм вискиний талаар асуувуу. За наргисан шүү хөгшөөн. Сүүлийн үед маш их унтдаг болчих юм. Бие сульдаад , ядаргааных байх.

-Ойрын хоёр, гурван жил юу хийв. Ямар нэг бизнесийн үйл ажиллагаа явуулсан уу?

-Ойрдоо хотын залуустай бэлтгэл хийсэн. Гэхдээ тамирчин хүн зодог тайлсныхаа дараа хийдэг бэлтгэл шүү. Одоогийн хүүхдүүдийн хурдийг яаж гүйцэх билээ.

Тэгэхээр сүүлийн хоёр жилд ерөнхийдөө хөрөнгө мөнгө олох биш үрсээр байгаад таарлаа. Одоо ч тэгээд амьдрах хүнд болж. Гэхдээ амьдралаас ямар нэг таашаал авах арга замыг хайсан гэх үү дээ. Бизнесийн үйл ажиллагаа маань явцгүй болсон гэдгийг гурван жилийн өмнө хэвлэлээр онцолж байсан санагдаж байна. Хааяа юу хийхээ мэдэхээ байчих юм. Залуу тамирчдад өөрийн туршлагаасаа хуваалцдаг ч юм билүү. Тэсвэр тэвчээрийн талаар хүүхдүүдэд арга зүйн хичээл заадаг ч юм билүү.

-Та дасгалжуулагч болбол зүгээр биш үү. Энэ талаар өмнө нь бодож байгаагүй юу?

-Дасгалжуулагч аа. Та надаар тоглоод байна уу. Би дасгалжуулагч хийлээ гэхэд миний арга барилд таарах тамирчин гарч ирэх гэсээр байтал би өвгөн болох байлгүй. Гэхдээ зарим найзууд маань энэ талаар зөвлөсөн тохиолдол бий. Угаасаа өөрийнхөөрөө зүтгэчих гээд байдаг болохоор баргийн хүний үгэнд орохгүй шүү дээ. Таныг ингэж хэлсэнд баяртай байна. Би бодож үзье. Амьдралд гэнэтийн үйл явдал тохиолдож л байдаг. Би үүнийг тэвчээд л гарахыг боддог.

-Танд ямар нэг зүйл тохиолдоо юу. Нэг л эмзэглээд байх юм?

-Эмч намайг хар тамхи, архинаас болж үхэх аюултай байдалд байгаа гэж хэлсэн. Эрүүл мэндийн хувьд иймэрхүү л байна даа. Заримдаа би муу хүн болчихдог. Би өмнө нь амьдралдаа олон л муу зүйл хийж байсан. Үүнийг одоо бодоход хүнд байна. Өөрийгөө уучилмаар байна. Өөрийнхөө одоогийн амьдралыг дахин босгож, шинээр эхэлмээр санагдах болсон. Архинаас болж би үнэхээр хүнд байдалд байгаа. Би үхмээргүй байна. Сүүлийн зургаан өдөр би архины төрлийн ямар ч зүйл хэрэглээгүй. Цаашдаа ч хэрэглэхгүй.

-Дэлхий нийт таны энэ байдлыг өмнө нь мэдээгүй. Таны спортын амжилт үнэхээр гайхамшигтай. Гэтэл эрүүл мэндийн байдал ийм хэмжээнд хүрчихээд байгааг өнөөдөр л мэдэж байна. Танд ямар нэг тусламж хэрэгтэй юу?

-Би өөрөө л үүнийг эхлүүлсэн. Тиймээс би өөрөө өөртэйгөө зургаан хоногийн өмнөөс тэмцэж эхэлсэн. Архи дарс хүний амьдралаас хэзээ ч салахгүй. Үүнийг зөв зохистой хэрэглэж сурах хэрэгтэй байх. Би нэг уухаараа ухаанаа балартал ууж байж л сэтгэл амардаг байсан. Энэ нь магадгүй миний хамгийн том алдаа байх. Надад тусламж хэрэгтэй бол би хэлнэ. Тиймээс бяцхан жаалуудын тоглоом шиг би нэгдүгээр үед давах гэж хичээж байна. Энэ бүхнийг ингээд ярьж байдаг би ч галзуу нөхөр юм аа. Яав ч эрүүл биш. Надаас болгоомжил. Дахин наргих сайхан байлаа. Ерөнхийдөө нэг иймэрхүү байна. Өөрөө өөртэйгөө нүүр тулаад үз. Тэгвэл чи бүхнийг ойлгож магадгүй. Ганцаараа байгаад үз. Өөрөөсөө асуулт асуу. Миний юу хэлэх гээд байгааг та ойлгож байна уу. Би хувьдаа ойлгож байгаа гэдэгт итгэлтэй байна.

-Та 1986 онд хамгийн залуу дэлхийн аварга болж байсан. Карьерийн хувьд 50 ялалт байгуулсаны 44 нь нокаутаар. Энэ амжилт бол таны түүх. Танд дасгалжуулагч хийх санал ирж байсан удаа бий юу?

-Надад дасгалжуулагч хийх цорын ганц л боломж байгаа. Миний шавь яг л надтай адилхан хөдөлмөрлөж, над шиг зан төрхтэй байх ёстой. Тэгэхээр маш хүнд болж байгаа биз. Өмнө нь “UFC” буюу мэргэжлийн зодоончдын клубын тамирчин, түүний багийнхан надад санал тавьж байсан. Гэхдээ би хүлээж аваагүй. Тэр бол зүгээр л нэг утга учиргүй зодоон. Харин би мэргэжлийн боксчин эр. Үүнд том ялгаа бий гэдгийг ойлгуулах гэж оролдсон. Та бүхэн нөгөө “Роки” гээд киног үзэж байсан биз дээ. Би өвгөн болохоороо яг л тэр хөгшин өвгөн шиг буруу зөнөх байх гэж хааяа өөрийгөө баясгадаг шүү. Юу гээч, би уг нь амьдралд урагш нэг алхах гэж хэд хэдэн удаа оролдсон. Гэвч өнгөрсөн цагт хийсэн буруу үйлдэл, муу нэр, миний тухай муу гэсэн бүхэн минь намайг хойш нэг алхам татаад байх шиг. Би алдсан, дахиж алдаа гаргамааргүй байна. Үүнийг бас зарим хүн ойлгоосой гэж хүсэх юм.

-Та хэдэн жилийн өмнө хийсэн хүчингийн хэрэгтэй холбоотой сэдвийн талаар яриад байна уу. Шинэ Зеланд улсад болж өнгөрсөн “Аваргуудын өдөр” буяны арга хэмжээнд орох гээд хил дээр нутаг буцсан тухайгаа?

-Яг тийм. Үүнийг та сайн ойлгож. Энэ яг л хүүхдийн тоглоом шиг. Нэг бяцхан жаал гал тогоон дотор ээжийнхээ эзгүйд тоглож байгаад тавга хагалчихаж. Тэгээд ээжээсээ уучлалт гуйн, том өрөөний тоос шороог цэвэрлэх гэтэл ээж нь хүүг гал тогоонд сандал өргүүлээд зогсоосонтой адилхан. Би ч өөрийн хийсэн алдааныхаа горыг буяны арга хэмжээгээр хүртэл хязгаарлуулна гэж төсөөлж байсангүй. Тэдний зөв л дөө.

-Таны жинхэнэ аз жаргал хаана байна вэ. Та амьдралын аз жаргалыг хаанаас мэдэрч байна вэ?

-Амьдралын хамгийн сайхан мөч маань бүхнийг яг босгож эхэлж байх үе гэж би боддог шүү. Юу ч үгүй байхдаа бүхнийг нэг нэгээр нь босгох үнэхээр аз жаргалтай. Миний нэрд гарахаас өмнөх амьдрал маань ямар байсныг цөөн тооны л хүн мэднэ. Хар талх, өргөст хэмх идэн, өдөржин бэлтгэл хийдэг байсан. Дараа нь амьдрах байшин, гэр бүл гээд асуудал, аз жаргал хосолж ирж байсан. Одоо зовлон, тэмцэл хоёр хосолж байна. Чи амьдралдаа ямар аз жаргалыг төсөөлнө, яг л тийм л аз жаргалыг амьдрал чамд өгөх болно. Хар бор бага нас надад олон зүйл заасан. Гэхдээ америкийн жирийн иргэд шиг зовлонгоос хэрхэн гарах хөдөлмөрч байдлыг сэтгэлдээ суулгаж өгсөн нь миний давуу байдал ч юм шиг. Амьдрал тааварлашгүй гэж эндүүрэн зовлонгоо жаргалтай эндүүрдэг тохиолдол бий. Би дэлхийн аварга болсныхоо дараа гэнэт “Би одоо юу хийх юм бэ” гэж бодсоноос эхлэн маш хурдан унаж эхэлсэн. Гэвч амдралын аз жаргалыг хурдан олж харсан. Тэгээд эргээд уул өөд мацаж байна даа. Эхлээд эрүүл болох хэрэгтэй байна.

-Зөвхөн та ийм байдалд ороод байгаа юм биш. АНУ-ын олон алдартай одууд хар тамхи, архи дарс, зугаа цэнгэлээр өөрийн олж авсан бүхнээ алдсаар байгаа. Үүнээс болж та хамгийн чухал зүйл болох эрүүл мэндээ алдах дөхөөд байна. Бусдад зөвлөгөө, нэг тийм сэтгэлийн дэм өгчихмөөр зүйл хэлээч. Таны сая, сая фэнүүд таныг харж байгаа шүү дээ?

-Өөрийнхөө амьдралыг алдаа биш гэдгийг батлаад өг. Тэмц. Гэхдээ ухаалгаар. Зовж, шанал. Гэхдээ аз жаргалыг дараа нь бий болго. Арай ухаалаг зүйл ярьчих юм бол манай найзууд надаар тоглоом тохуу хийгээд эхлэнэ. “Чи өөрийгөө ял” гэж л хэлье. Боломжгүй зүйл гэж үгүй.

-Бидэнтэй холбогдож, урилга хүлээн аван сэтгэлээсээ ярилцсанд баяртай байна.

Б.БААТАР

Эх сурвалж: “УЛСТӨРИЙН ТОЙМ” сонин

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Төрийн соёрхолт зураач Цэгмидийн охин, авьяаслаг уран бүтээлч, зураач бүсгүй Цаца, зураач Ц.Ган-Эрдэнэтэй хамтран “Back to the roots” үзэсгэлэнгээ “Цагаан дариум” арт галерейд нээсэн юм

Өнөөдөр 8 цаг 30 минут
Түүнийг Цаца гэдэг. Өнгөрсөн долоо хоногт буюу есдүгээр сарын 14-нд тэрээр зураач Ц.Ган-Эрдэнэтэй хамтран “Back to the roots” үзэсгэлэнгээ “Цагаан дариум” арт галерейд нээсэн юм. Төрийн соёрхолт зураач Цэгмидийн охин, авьяаслаг уран бүтээлч энэ бүсгүй өдгөө Берлиний урлагийн дээд сургуульд багшилж байна.

-Та хэдэн настайгаасаа зураг зурж эхэлсэн бэ?

-Нилээн багаасаа. Бага байхын л аав маань үргэлж зураг зурдаг байлаа. Аавыгаа зураг зурахыг харж өссөн болоод ч тэрүү надад будагны үнэр хүртэл их дотно санагддаг байсан. Дунд ангид орох үедээ илүү сайн зурах юмсан гэсэн хүсэл мөрөөдөлтэй болсон санагдаж байна.

-Танд аавын нөлөө мэдээж их байгаа. Аав тань зургийн чинь талаар ямар дүгнэлт өгдөг вэ?

-“Аав чинь алдартай зураач учраас чамд их зүйл зааж өгдөг үү. Чиний зургийг засдаг уу” гэж хүмүүс их сонирхож асуудаг л даа. Бодит байдал дээр харин ч эсрэгээрээ. Аав миний уран бүтээлд хөнд­лөнгийн нөлөө орчих вий гэж их болгоомжилдог. Тийм ч болохоор на­дад янз бүрийн зүйл хэлж, шүүм­жилж, засч залруулдаггүй. Аав бид хоёрын арга барил өөр өөр. Уран бүтээлчийнхээ хувьд бид хоёр өөр ертөнцтэй. Бид зургаа хамт зурдаггүй. Харин уран бүтээл, зураг, түүх бусад олон сонирхолтой зүйлсийн талаар бол байнга яр­илцдаг. Үүр цайтал буу халах үе ч байна шүү.

-Германд хэд хэдэн үзэсэ­гэлэнгээ гаргасан гэж сонссон?

-Германд бол олон удаа үзэ­сгэлэнгээ гаргасан. Хамтарсан үзэс­гэлэнгүүд ч нилээд бий. Франц, Испанид мөн үзэсгэлэнгээ гаргаж байсан.

-Та өөрийнхөө оролцож байсан “Барри Биэрс” гэж төслийн талаар танилцуулж болох уу. Тэр төрөл сонирхолтой санагдсан.

-Баавгайн баримал хийх урал­даан байсан юм. Их сонирхолтой төсөл. Олон ч орны уран бүтээлчид оролцсон. Тэд бүгд хамгийн сони­р­холтой баримал хийхээр өрсөлдөж, баавгайгаа чимэглэсэн. Уралдаанд ша­л­га­р­сан бүтээлүүдийг олон ор­ноор аялуулж, үзэсгэлэн гарган, да­раа нь Германд байрлуулсан байгаа. Одоо тэр хөшөөнүүд Герман дахь Монголын ЭСЯ-ны гадна байдаг.

-Таны баавгай ямар онцлогтой байсан бэ?

-Монгол дээлтэй. Монгол төрх­тэй баавгай байсан. Гэзэгтэй, онигордуу нүдтэй гэхчлэн.

-Та анхнаасаа зургийн чиглэлээр сурсан уу?

-Үгүй. Манайхан намайг хувцас дизайны мэргэжилтэй болгох хү­сэлтэй байсан болохоор эхлээд ди­зайны чиглэлээр суралцсан. Энд III дамжаа хүртлээ сураад, Германд мэргэжлээрээ үргэлжлүүлж сурсан. Ингээд дараа нь Берлиний Урлагийн академид уран зур­гийн ангид элсч, мөрөөдлийн мэргэ­жлээ эзэмшсэн дээ. Магистраа ч хам­гаалсан.

-Германд уран бүтээлчдийг дэмжих дэмжлэг хэр байдаг вэ?

-Маш сайн дэмждэг. Жишээ нь, тэнд үзэсгэлэн гаргахад байрны түрээс төлдөггүй. Хэрвээ та аль нэг галерейн зураач бол үзэсгэлэнтэй холбоотой бүх зардлыг тэд хариуцна. Гадаадад үзэсгэлэн гаргасан ч тэд тусална. Том галерейн зураач болох шалгуур мэдээж өндөр л дөө. Галерейтайгаа гэрээ хийсэн тохиолдолд үзэсгэлэнгээс зарагдсан зурагныхаа орлогыг тэнцүү хувааж авдаг. Энэ мэтчилэн  Монгол дахь урлагийн тогтолцооноос өөр зүйл олон бий.


-Зургаа ямар төрлөөр зурдаг вэ?

-Янз бүр. Тухайн үеийн мэдрэмж, харах өнцөг нөлөөлдөг байх. Урлаг судлаачид миний зургийг “Neo-Expressionism” урсгал давамгайлсан гэдэг л дээ. Тэр үнэн. Би ер нь энэ урсгалаар уран бү­тээлээ хийх дуртай. Гэхдээ үргэлж биш. Ямар нэгэн урсгал, чиглэлд ба­ри­гдалгүйгээр уран бүтээл хийх нь илүү сонирхолтой.

-Та өдөр зурдаг уу, эсвэл оройн цагаар уу?

-Шөнө голдуу зурдаг. Эмэгтэй зураач байх нэг бодлын хэцүү шүү дээ. Гэр орон, үр хүүхэд гэсээр өдөр өнгөрчихдөг болохоор оройн цагаар л зургаа зурна. Миний зургийн ажил шөнийн 00 цагаас л эхэлнэ шүү дээ.

-Дан ганц зургаа зураад амьдарна гэвэл бэрхшээл байдаг байх?

-Аль ч газрын зураачид адилхан байх аа. Заримдаа баян, заримдаа эсрэгээрээ /инээв/. Зураг сайн зарагд­вал “баяжина”. Зураг ханандаа өл­гөөтэй байвал хүлээхээс өөр аргагүй.  Тийм болохоор давхар ажил хийж, тогтмол орлоготой байх хэрэгтэй.Монголтой харьцуулахад, Германд маш олон уран бүтээлийн уралдаан за­рла­гд­даг. Уралдаанд амжилттай оролцвол хангалттай орлоготой болж болно. Ер нь тэнд зураачдыг дэмжих төсөл, хөтөлбөрүүд их хэрэгждэг болохоор уран бүтээлээрээ амьдрах боломж тийм ч хол биш.

-Та Берлинд багшлаад удаж байгаа юу?

-2010 оноос ажиллаж байна.

-Та зуны амралтаараа үргэлж нутагтаа ирдэг үү?

-Тийм. Зундаа бол заавал ирдэг.

-Ирэхээрээ үзэсгэлэн үзэж, монгол зураачдынхаа зурагтай танилцаж амждаг уу. Ер нь яг одоогийн зураачдыг, ялангуяа залуу зураачдыг та яаж харж байна вэ?

-Үзэсгэлэн үзнэ. Монголынхоо зураачдыг харна. Уран бүтээлийг нь сонирхоно. Манайхан угийн авьяаслаг хүмүүс гэж магтмаар байна. Германтай харьцуулахад Монголд уд­аан хугацаанд мэргэжлээрээ аж­иллаж байгаа хүмүүс их олон. Нэг анзаарагддаг зүйл гэвэл, манайхны нэг хэсэг нь хэт баригдмал сэтгэж байх шиг харагддаг. Чингис хаан, хатан гэхчлэн яг адилхан зүйлсийг, ижилхэн сэдвийг их зурж байна.

-Та Монголд хэр удах вэ?

-Би есдүгээр сарын 21-нд буцна. Миний хувьд эх орондоо анх удаа үзэсгэлэнгээ гаргаж байгаа болохоор энэ зун их сайхан өнгөрч байна. Цаашид ч гэсэн тасралтгүй зургаа зу­рж, Монголдоо олон үзэсгэлэн гаргах бодол байна. Сурсан, мэдсэн зүйлийнхээ тайланг тавих ёстой гэж боддог.

-“Цагаан дариум” галерейд гарсан үзэсгэлэнд таны хэчнээн бүтээл байгаа вэ?

-17 зургаа оруулсан байгаа.

-Таны шивээс их таалагдлаа. /Зүүн гарын ядам хуруун дээрээ шивээс хийлгэсэн байв/

-Сонирхолтой байна уу /инээв/. Хуримынхаа бөгжийг хаячихсан боло­хоор хуруун дээрээ хатан сүйх ши­вүүлсэн юм. Бас миний зүүн га­рын шуун дээр гурван шувуу бий. Хүүхдийнхээ тоогоор шувуу ши­вүүлсэн. Би гурван хүүхэдтэй. Бага маань одоо нэг ойтой.

-Таны хүүхдүүд зурдаг уу?

-Манай дунд хүү их сайн зурдаг. Удмаа дагавал тэр л зурж магадгүй.


Зураач Ц.Цаца, Ц.Ган-Эрдэнэ нарын хамтарсан “Back to the roots” үзэсгэлэн есдүгээр сарын 14-28-ны өдрүүдэд  “Цагаан дариум” галерейд үргэлжлэх тул Берлинээс ирсэн уран зургийг уншигч та амжиж сонирхоорой.


Цэгмэдийн Цаца
  • 1997 онд СУИС-ийг хув­­цас загварын дизайнер мэргэжлээр төгссөн.
  • 2001 онд Берлиний Ур­лагийн дээд сургуулийн хув­цас загварын ангийг төгссөн.
  • 2007 онд Берлиний Ур­ла­гийн их сургуулийн уран зургийн анги төгссөн.
  • 2010 онд Берлиний Ур­лагийн академид мастерын зэрэг хамгаалсан.
  • 2011 онд Д.Конвиарцын нэрэмжит шагнал хүртсэн.
  • 2010 оноос Берлин­ий Ур­лагийн дээд сургуульд багшилж байна.
Э.ТЭМЛҮҮН

Эх сурвалж: “NEWS WEEK” сонин №029



Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Ахмад жүжигчин Т.Карма: Би тодорхойлоод өөрийгөө шагналд гүйж чадахгүй

 

Нийтэлсэн: 2013-09-18 11:24:01

Монголын кино урлагт 1970- аад оны сүүлээр хөл тавьж өөрийн гэсэн өнгө төрхөөрөө үзэгчдийн сэтгэлд хоногшсон жүжигчин Т.Кармаг ярилцлагын зочноор урилаа. Тасалгааны ургамлаар гэрээ гоёсон тэрбээр цэцэг тарих дуртай ажээ.
“Зүүдэнд ч оромгүй явдал”, “Амьдрал нулимсанд дургүй”, “Мятаршгүй Жулия” зэрэг орчуулгын 400 гаруй кинонд дуу оруулсан тэрбээр сүүлийн үед нам жим байсан юм. Гэтэл саяхан түүнийг Соёлын тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр шагнаж, хайрлаж хүндэлдэг үзэгчдийнх нь хувьд хүсэн хүлээсэн баярт өдөрт тохиосон билээ.
“Ховор хүмүүс”, “Тань уруу нүүж явна”, “Сахиул уу, сахиус уу”, “Хачин хүн”, “Ацаг шүдний зөрүү”, “Өнөр бүл”, “Нүцгэн уулын бэлд”, “Намайг уучил” зэрэг 20 гаруй киноны гол, туслах дүрд тоглосон жүжигчний хувьд энэ шагнал арай оройтож, чамламаар санагдаж байсныг нуух юун.
-Соёлын тэргүүний ажилтныг арай л орой авчих уу даа? 
-Хамгийн гол нь Соёлын тэргүүний ажилтан цол тэмдгэндээ байгаа юм биш. Манай Кино үйлдвэр 1994 онд бутарсан. Тэр үед бид чөлөөт уран бүтээлч нэртэй нэр хаяггүй, харьяалагдах газаргүй хүмүүс болж хоцорсон юм шүү дээ.
Гэхдээ тухайн үед ганц Кино үйлдвэр ч биш миний насны ажил хөдөлмөр эрхлээд ид цэцэглэж явсан залуус орон тооны цомхтголд орох нэрийдлээр гудамжинд гарсан. Үйлдвэрүүд хаалгаа бариад лангуун дээр юу ч үгүй болж ганзагын наймаанд явах нь яваад сэлүүргүй завь далайд хөвж яваа юм шиг л болсон доо.
Тэгээд зарим нь тухайн үед хөлөө олохгүй “живж” Монголд сэтгэл зүйн сүйрэл болсон. Бид түүнд л өртчихсөн юм. Гэхдээ би энэ тэмдгийг аваад хамт олонтой хүн гэдгээ мэдэрсэндээ маш их баярлаж байна. Түүнээс биш өмнө нь ийм зүйлийн талаар боддоггүй байлаа.
Кино үйлдвэрийн хамт олон маань хөлтэй нь хөлхөж хөлгүй нь мөлхөж ирсэн. “Ацаг шүдний зөрөө” кинонд тоглодог жүжигчин Сүхбаатар, Зоригоо, Цэцэгээ гээд хэдэн жил уулзаагүй найз нар маань баяр хүргэсэн.
-Шагналаа гавьяат жүжигчин Н.Батцэцэгтэй хамт авсан юм уу. Та хоёр хамтдаа зургаа авахуулсан харагдлаа? 
-Н.Батцэцэг миний хийсэн хэдэн ажлыг Урлагийн ажилтны холбоонд аваачиж өгч би энэ тэмдгийг авсан юм шүү дээ. Тэгсэн чинь хүмүүс Карма Соёлын тэргүүний ажилтан аваагүй байсан юм уу гээд гайхаж байсан гэсэн. Тэр үед л үе тэнгийн нөхөд маань намайг мартаагүй, надад хайртай юм байна гэдгийг мэдээд сэтгэл их хөдөлсөн.
Хүмүүсийн сэтгэл надад Соёлын тэргүүний ажилтны тэмдгээс илүү үнэ цэнэтэй санагдсан. Ер нь сүүлийн үеийн залуус амьдрал мөнгөн дээр тогтдог гэж ярих болж. Би үүнтэй санал нийлдэггүй. Хүний аз жаргал сайхан сэтгэл дээр тогтдог. Энэ үг үнэн гэдгийг өнгөрсөн хэд хоногт мэдэрлээ.
-Хэд хоногийн өмнө Хүй долоон худагт болсон Соёл урлагийн ажилтны өдрөөр та очив уу? 
-Жил бүр л болдог байсан юм. Соёл урлагийн ажилтны өдрөөр биднийг урьдаггүй. Бидний өмнөх үеийн ахмад үеийнхнийг урихгүй байгаа юм чинь бид ч яахав гэж бодоод тоодоггүй байсан. Гэхдээ энэ жил хэрэг болгоод очсон чинь манай жүжгийн ангийн хамт олон ирээгүй, жүжигчдээс Н.Батцэцэг бид хоёр л байлаа.
Тэгэхэд Кино үйлдвэрийн монтажныхан, лабораторийнхан, үйлдвэрийн хэн ирчихсэн байсан. Тэр үед дотроо хамт олноо үгүйлээд сэтгэл тиймэрхүү л байсан даа. Тухайн өдөр Соёлын тэргүүний ажилтан тэмдгээр 100 гаруй хүн зэрэг шагнуулсан. Ёстой л тэмдгээр бороо орж байгаа юм шиг болсон. Тэгэхэд л шагналын үнэ цэнэ шалдаа буусныг бүрэн утгаар нь мэдэрсэн дээ.
-Таны хувьд энэ шагналыг өмнө нь авчих боломжтой байсан. Гэтэл өдий хүртэл аваагүй байсан нь магадгүй тухайн үеийн нийгэмтэй холбоотой байсан юм болов уу? 
-Мэдэхгүй юм. Гэхдээ би шагнуулъя гээд өөрийгөө тодорхойлоод гүйж чадахгүй. Тийм ч хүн биш. Энэ нийгэмд шагналын хоббитой хүн олон байна. Хоббийтсоор байгаад бүгдийг нь авчихсан нөхөр ч байна. Гэтэл тэгж гүйгээд авсан шагнал нь ард түмэнд үнэ цэнэ байхгүй л байна шүү дээ.
Хэн ч тэр жүжигчнийг гавьяат гэж тоохгүй, танихгүй хүн шагнал авдаг болжээ. Тэгэхээр чинь шагналын үнэ цэнийг алдагдуулаад байна. Үнэ цэнэгүй гавьяатаас үнэ цэнэтэй Соёлын тэргүүн авсан нь дээр биз дээ. “Төр түмэн нүдтэй, төрсөн бие хоёр нүдтэй” гэдэг. Түмэн нүд гэж ард түмнийг хэлж байгаа юм. Тэр олон хүн харж байхад буруу зүйл хийж болохгүй.
-Таныг хамгийн сүүлд “Нар гарна аа, аз жаргал минь” кинонд тоглосныг санаж байна. Ер нь ажиглаад байхад дэлгэцийн бүтээлд нэг их тоглохоо больчихсон юм уу даа? 
-Би кинонд тогломоор байна, хаана юу байна гээд гүйхгүй юм. Намайг санаад хүүхдүүд санал болгоод ирвэл би тоглоно шүү дээ. Санахгүй бол сануулах гэж урдуур хойгуур нь бүртэлзэж гүйхгүй л дээ. Гэхдээ бас нэг зүйл хэлэхэд залуус тооны хойноос их гүйж байна. Тоо бол ердөө л тоо.
Миний дэргэд киноны гол дүрд тоглосон мундаг хүмүүс байна. Гэтэл түүний бүтээсэн дүрийг ард түмэн санахгүй байна. Харин ганцхан дүрд тоглоод хүмүүсийн сэтгэлд хоногшсон олон сайхан уран бүтээлч бий. Тухайлбал, манай Цэцэгбалжид “Анхны алхам” кинонд тоглоод олонд танигдсан.
Ер нь зүгээр л кинонд тоглоод байвал нэр хүнд нь өсчихнө гэсэн үг биш шүү дээ. Дүрийг хүний зүрх сэтгэлд шингэтэл тоглоно гэдэг чинь өөр зүйл. Ингээд ярихаар хэлэх зүйл олон байх юм. Тэгэхээр залуусыг шүүмжлээд буг болчих гээд байдаг юм, одоо больё доо.
-Гэхдээ таны хэлснээр жүжигчин хүний хувьд гол, туслах дүрдээ чухал бус. Авсан дүрээ хэрхэн амилуулах нь чухал байдаг биз дээ? 
-Гол дүрийн дайтай туслах дүр бүтээсэн олон жүжигчин бий. Сүүлийн үед монгол кино олон гарах болжээ. Хааяа телевизороор үзэх юм. Би кино театр уруу барагтай бол явдаггүй. Зурагт хараад суухад “Яана даа болиосой” гэж хэлмээр жүжиглэж байгаа хүн олон байна.
“Овоо доо гайгүй жүжигчин болох нь” гэж хэлмээр нь ч бас байна. Тиймээс бүгдийг үгүйсгэж болохгүй. Авьяасыг худалдаж авч болдоггүй. Авьяас бол тэр хүнтэйгээ ирээд хамт дуусдаг. Хуучны бид чинь олон шат дамжлага давж байж дүр авдаг байсан.
Тэгээд киногоо хийгээд дууссаны дараа олон хурлаар орж алтан үеийнхний зэмлэл сургаалыг сонсдог байжээ. Ер нь кинонд хүссэн нь тоглодоггүй байсан гэдгийг л ойлгох хэрэгтэй. Би тэгж явсаар Соёлын тэргүүнийг 60 насны босгон дээр авлаа даа.
-Киноны чанар муудаад байгаа нь уран бүтээлчидтэй нь холбоотой байх? 
-Монгол кино хийхгүй байна гэдэг чинь л тэр байхгүй юу. Энэ хүүхдүүд жинхэнэ монгол кино хийхгүй байна. Тэдэнд монгол ёс заншил, зан үйл, сэтгэл зүй дутагдаад байна. Хүмүүсийн хэлээд байгаа Солонгос киног дууриадаг болсон гэдэг ч худал яриа биш. Үнэнийг хэлэхэд Солонгос киноны дүрийг гаргах их амархан.
Жүжигчнээс тоглолт шаарддаггүй. Кино үйлдвэр жилд долоон кино хийдэг байсан. Кино бүрт тааруулсан хувцас хэрэглэлтэй ёстой нүсэр ажил хийдэг байж. Түүхийн кино гэхэд л түүхэнд ямар байсныг нь гажуудуулахгүйн тулд их судалж ажилладаг байлаа. Тэр үед төр засаг ч дэлгэцийн бүтээлд их анхаарал тавьж байсан.
Одоо түүхэн кино хийе гэхээр хувцас хунар, жижиг хэрэглэлээ яах вэ гээд асуудал их байна. Яг үнэнийг хэлэхэд түүхэн кино “Мандухай сэцэн хатан”-аар дууслаа. Яахав түүнээс хойш хэдэн түүхэн кино гарсныг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ л нөгөө хувцас хэрэглэлийг нь харахаар хуурамч санагдаад санаа зовоод байдаг юм.
-Таныг Кино драмын ангид урилгаар орсон гэдэг юм билээ. Тэр талаараа сонирхуулаач? 
-Хүүхдүүд шиг нэг их айхавтар жүжигчин болно гээд мөрөөдөөд энэ мэргэжлийг сонгоогүй. Би 52 дугаар сургуульд сурдаг байсан. Тэгээд тухайн үедээ л их галтай цогтой охин байж дээ. Тийм байсан болоод ч тэр үү сургуулийн захирал намайг жүжигчний шалгаруулалтад оролцоод үз гэж зөвлөснөөр жүжигчин болох гараагаа эхэлж байсан.
Манай ангийнхан ч гэсэн чи очоод үз гэж хөөргөөд шалгалт өгөөд тэнцсэн шүү. Намайг шалгалтад тэнцсэн чинь сургуулиар нэг шуугиан болж, сургуулиа төгсөөгүй мөртлөө хуваарь авчихлаа гэсэн яриа гарсан. Тэгэхээр нь би чинь тэрэнд нь хөөрөөд кино драмын ангид яваад орчихсон юм.
Тухайн үед ерөнхий эрдэм, орос хэл, нийгмийн шалгалт өгсөн. Түүнээс өмнө захирал маань сургуулийн нэр гаргадаг гээд онц төгсөөгүй ч гэсэн хамгийн түрүүнд сургуулийн хуваарь сонгуулна гэж хэлж байсан.
Гэхдээ тэр үед хүмүүсийн дургүйцлийг хүргэхгүй, надад ч амар юм байна гээд жүжигчин болсон. Тэгээд л сургуулиа төгсөөд Кино үйлдвэрт урилгаар орсон. Ингэж л миний амьдралын зам дардан эхэлсэн дээ.
-Та алтан үеийнхэнтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж, тэднээр зэмлүүлж номын дуу сонссон хувьтай хүн шүү дээ? 
-Тэр үед ёстой номхон зогсч байгаад л загнуулдаг байсан. Одооны хүүхдүүд тэгэхгүй дээ. Тэгж загнуулсан нь ч бидэнд сайн болсон.
-Галзуу гэдэг хочийг танд хэн өгсөн юм бэ? 
-Миний жижиг сажиг дүрэнд хүн бүр дуртай байдаг юм. Гэхдээ би хүнд тоогдох гэж тэр дүрүүдийг бүтээгээгүй. Би зөвхөн ажлаа л хийсэн. Миний дүрийг ард түмэн хүлээгээд л авсан. Би мундаг жүжигчин гэдгээ харуулах гэж жижиг дүрд тоглоогүй. Одоо бодохоор би өвөрмөц имижтэй жүжигчин байсан шиг байгаа юм.
Тийм учраас Карма галзуу характертай жүжигчин юм чинь тийм дүрийг сайн гаргана гэж боддог байсан байх. Галзуу гэдэг тодотголыг надад хэн ч өгөөгүй. Миний бодсон санаснаа шулуухан хэлчихдэг зан нь л намайг галзуу Карма болгосон. Хүн өөрөөрөө байх шиг сайхан зүйл байхгүй гэдэг дээ.
Би ч гэсэн байснаараа өтөлж байна даа. Урлагийн хүн бусдын нүдэнд сайхан харагдах ёстой, ёс зүйтэй байх хэрэгтэй гэдэг нь зөв. Гэхдээ би жүжигчин гээд бүх зүйл дээр жомбойгоод дуугүй суугаад байж чадахгүй.
Би хүнд хиймлээр гоё харагдахыг хүсдэггүй. Намайг хүмүүс байгаагаар нь хүлээж аваг. Ямар муухай ааштай авгай вэ гээд бодвол түүгээрээ л хүлээж аваг. Миний энэ байгаагаараа байдаг занд найзууд маань их дуртай байдаг.
-Таны дуу оруулсан олон сайхан бүтээл бий. Сүүлийн үед яагаад кинонд дуу оруулахаа больчихов? 
-Дуу хийхээ больсон. Арга барилын хувьд таарахаа байжээ. Одоогийн залуус хоолойгоороо тоглож байна. Гэхдээ тэднийг буруутгах арга алга. Бидний үед аль ч салбарт боловсон хүчний бодлого гэж том юм байж. Тэр бодлого одоо алдагджээ. Ямар ч тооцоогүй үй олон хүн төгсч, ажлын байр ч алга. Босго гэж алга.
Шүүсээ шахуулах нь холгүй олон шалгуур давж байж хүссэн мэргэжлээ сонгон суралцдаг. Энэ нь ч чанартай сайн боловсон хүчинтэй болох төрийн бодлогыг хэрэгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой байсан байх. Байгалийн шалгарал гэдэг шиг шалгарал үгүй болсон. Сурч мэдсэн юмгvй шахам байж өөрсдийгөө нэг их том жүжигчинд тооцчихсон хүмүүс олширчээ.
-Та залуудаа загвар хэр сонирхдог байсан бэ? 
-Тэр үед одоогийнх шиг загвар үзүүлдэггүй байсан. Миний үед Зөвлөлт Холбоот Улсын “Мода” нэртэй сэтгүүл гардаг байлаа. Түүнийг дууриагаад манайхан нэлээн өнгө, хавтас, зураг муутай сэтгүүл гаргадаг болсон. Оросын сэтгүүл хувцасны эсгүүр хийх заавартайгаа ирдэг байлаа.
Тухайн үед дэлгүүрээс ноосон цамц авахад тэрийг нь бүх хүн өмсчихдөг байсан юм. Тийм болохоор “Мода” сэтгүүлд гарсан таалагдсан загвартай хувцсаа дэлгүүрээс даавуу авч байгаад өөрөө оёод өмсдөг байсан. Бас цув оёод, цамцаа өөрөө нэхээд өмсчихдөг байж. Ер нь хүнтэй адилхан хувцас өмсөх дургүй хүүхэд байж дээ.
Миний үед топ модель Одгэрэл чинь хүүхэд байсан юм. Ээж нь Дүүдээ гэх сайхан ааштай хүн манай хувцасны эрхлэгч байсан. Тэр үед Одгэрэл чинь зургадугаар ангид л байсан байх. Намайг Кино үйлдвэрт байхад анх загвар үзүүлэхийг Одгэрэл хийж эхэлсэн байх гэж боддог.
-Тухайн үеийн нэгэн сэтгүүлд та нүцгэн зургаа авахуулсан. Тийм зүйлийг буруушаадаг нийгэмд юу бодож нүцгэн зураг авахуулсан юм бэ? 
-Тэр 1990-ээд оны сүүлээр авахуулсан зураг л даа. Тухайн үед харьцангуй өөрийгөө залуу гэж боддог байжээ. Одоо ч гэсэн өөрийгөө чавганц болчихлоо гэж боддоггүй /инээв/. Би тэр зургийг авахуулахдаа 46 настай байсан. Тухайн үед Даваажав гээд сэтгүүлч намайг тийм зураг авахуулах санаа гаргасан.
Тэгээд би чинь хөөрөөд “Яахаараа 40 нас гараад өөрийгөө хөгшин гэж бодох ёстой юм бэ” гэж бодоод л тэр зургийг авахуулсан. Үнэндээ ч тухайн үед эмэгтэйчүүд 30 нас дөнгөж гараад л өөрсдийгөө хөгшин гээд бодчихдог байсан. Тэгээд л би өнгөрлөө дууслаа, удахгүй нас барна гээд боддог байсан цаг.
Энэ сэтгэхүйг нь эвдье гэж бодсон. Монголд байгаагүй тийм сэтгэхүйг гаргаснаараа нэг бодлын би буруутай нөгөө бодлын гавьяатай хүн. Миний бодлыг зөв тусгаж авсан хүн намайг ямар зоригтой юм бэ гэж хэлж байсан. Үнэхээр 40 нас залуу юм байна гэдгийг тухайн үед өгсөн ярилцлагаас минь уншаад өөрийгөө хурцалсан бүсгүйчүүд байсан.
Харин үүний эсрэгээр намайг доромжилж байсан хүмүүс ч байлаа. Гэхдээ би тэр ярилцлагыг өгсөндөө хэзээ ч харамсч байгаагүй, харин ч баярладаг. Одоо нас бол тоо биш гэж ярьдаг. Гэхдээ нас тоо биш гээд насандаа намбаганахгүй байж болохгүй.
-Өнгөрсөн хойно гаргасан алдааныхаа талаар бодох юм уу? 
-Кино хийчихээд дараа нь үзэхээр зөндөө алдаа гаргасан байдаг. Нэгэнт дэлгэцэнд гарсан алдааг засах боломжгүй байдаг. Драмын жүжигчин тайзан дээр гаргасан алдаагаа дараагийн өдөр нь засаад явах боломжтой бол дэлгэцийн урлагт тийм боломж байдаггүй.
Харамсаад өнгөрнө үү гэхээс өөр зүйл байхгүй. Ер нь би өөрийнхөө тоглосон бүтээлүүдээ эргээд харахаар сэтгэл хангалуун бус байдаг. Өөрийгөө хараад нэг л голонгуй санагддаг. Кинонд гаргасан алдаа маань харагдаад байдаг болохоор өөртөө уурладаг байх даа.
-Таны ээж өндөр насалсан сайхан буурай байдаг гэж сонссон. 
-Хүн ээж болсныхоо дараа ээжийнхээ зовлонг ойлгоно гэдэг үнэхээр үнэн үг. Миний ээж долоон өнчин хүүхэд өсгөсөн. Аав маань намайг 17 настайд, дүү нарыг бага байхад бурхан болсон. Тэгэхээр ямаршуу янзтай долоон өнчин хүүхэд үлдсэн нь ойлгомжтой байгаа биз.
Ээж минь Халдвартын больницын сувилагч, тухайн үед 300 гаруй төгрөгийн цалин авдаг байсан. Гэхдээ хэдий тийм бага цалинтай ч биднийг хоосон хонуулаагүй өсгөсөн дөө. Би аравдугаар ангиа төгсөөд оюутан болсон. Тухайн үед ээжийн цалингаар хоол, өөрийнхөө стифентээр дүү нарынхаа хувцсыг авч өгдөг байсан.
Тэр үед тэжээгчээ алдсаны тэтгэвэр гэж бас багахан мөнгө авдаг байжээ. Түүгээр гэрийнхээ тавилгыг шинэчилнэ гэж хадгалдаг байлаа. Тэгээд муу ээж минь 24 цаг ажилдаа гарчихаад өглөө нь ирээд олон хүүхдийн хоол ундыг зохицуулж гэрээ цэвэрлэдэг байсан. Дараа нь олон хүүхэдтэй болохоор боорцог хайрна.
Боорцгоо хайраад гаргахад эхнээсээ амны тоогоороо дуусчихдаг байсан даа. Гэр хороололд амьдардаг байсан болохоор түлээ нүүрсээ бэлтгэх том ажил гардаг байлаа. Тэр үед манайх Зайсанд амьдардаг байсан. Тэгээд л гишүү үүрнэ дээ. Тэр их ажлыг ганцхан эмэгтэй хүн нуруундаа үүрээд долоон өнчин хүүхдийг өсгөсөн миний ээж баатар байгаа биз.
Надтай зүйрлэмгүй тийм ээжтэй хүн дээ би. Би бол ганц хүүхэд төрүүлсэн болохоор ээжийнхээ тэр зовлонг мэдэхгүй шүү дээ. Одоо эргээд бодоход өглөө босоод ороо хураахгүй явчихдаг яасан тэнэг хүн байж вэ гэж өөрийгөө зэмлэдэг.
-Таны охин одоо хаана амьдарч байгаа вэ? 
-Японд доктрантурт суралцаж байгаа. Би охиндоо хангалттай боловсрол эзэмшүүлсэн гэж боддог. Охин минь “Би ээжийнхээ ачаар дуртай сургуульдаа сураад, хүссэн мэргэжлээ эзэмшиж байна” гэж хэлдэг. Одоо манай охин ээж болоогүй л яваа. Би охиноо 26-тайдаа төрүүлсэн. Дахиад хүүхэд гаргаж чадахгүй явсаар өдий хүрлээ дээ.
Одоо дахиад нэг хүүхэд гаргачихдаг байж гэж боддог юм. Эмэгтэй хүн ээж болно гэдэг их том үүрэг хариуцлага юм байна гэдгийг ухаарсан. Манай урлагийнхан нэг л их ажил хийгээд явахаас хүүхэдтэй болохыгоо оройтуулаад байдаг. Тэр бас бидний нэг алдаа шүү.
-Япон уруу явах бодол бий юу? 
-Энэ жил Японд өвөлжье гэж бодож байна.
-Та их шүтлэгтэй юм шиг санагдлаа? 
-Ер нь бурхныг хүндэлдэг. Бурхангүй хүн бол жолоодлогогүй машинтай адил шүү дээ. Бурхны өмнө нүглээ наминчилж байж бид зөв явна. Энэ дэлхийд нүгэлгүй хүн гэж үгүй байх.
Б.Сэлэнгэ
Эх сурвалж: 

“Сарны чулуу” чуулгын дуучин Ё.БАТМӨНХ: СУИС-Т ОРЖ Л БАЙВАЛ БОЛОО ГЭЭД БҮЖГИЙН АНГИЙГ СОНГОЖ БАЙЛАА

үүлийн үед нийтийн дууны “ертөнц” залуу уран бүтээлчдээр хүрээгээ тэлсээр байгаа. Тэгвэл энэ удаагийн “Шинэ нэр” буландаа нэгэн үеийн уран бүтээлийн андууд болох Говьсүмбэр аймгийн “Боржигин” чуулгын дуучин Б.МӨНХ-ИРЭЭДҮЙ, “Сарны чулуу” чуулгын дуучин Ё.БАТМӨНХ нартай ярилцлаа.
-Та Баянхонгор айм­гийнх гэл үү?

-Тийм ээ, Гур­ван­булаг суманд төрсөн. 2003 онд Соёл урлагийн их сургуу­лийн бүжгийн ангид орж урлагт хөл тавьж байлаа. Уг нь бол дуулаачийн ангид орох туй­лын хүсэлтэй байсан ч орон тоо гүйцсэн гээд аваагүй. Ер нь бол их цөөхөн хүүхэд авдаг байсан шүү дээ. Адилхан урлаг юм чинь гэж бодоод бүжигчин бол­сон. Тэгээд нэг жил сурсны да­раа Соёлын дээд сургуульд дуу­лаачаар суралцаж төгссөн юм.

-Урлагт орох болсон гол шалтгаан юу вэ. Гэр бү­лийн нөлөө бий юү?

-Миний аав баян хуур их сайхан тоглодог байлаа. Су­мын­хаа клубт нийтийн бүжиг зохион байгуулна. Би ч багаасаа дуу, бүжигт их дуртай, урлагт хайртай байсан. Аавын минь авъяас надад нөлөөл­сөн юм болов уу гэж боддог.

-Мэргэжлийн урлагийн отгон чуулгад данстай гэж байгаа. Хэзээ энэ чуулга­тайгаа холбогдов?

-2007 оноос хойш Монго­лын хамгийн отгон чуулга болох “Сарны чулуу”-гийн нэр нөлөөн дор уран бүтээлээ туур­виж байна. Чуулгын захирал нь ми­ний аавын төрсөн дүүгийн охин Саранчимэг гэж хүн бий. На­майг чуулга хэмээх том айлд багтаасанд эгчдээ би баярладаг юм. Тиймээс “Сарны чулуу” бол миний хоёр дахь гэр гэж ойлгож болно. Миний урлагийн амьдрал энэ чуулгатай салш­гүй холбоотой.

-Хийсэн болон хийж бай­гаа уран бүтээлийнхээ та­лаар мэдээлэл өгөх үү?

-Нэрт соён гэгээрүүлэгч, яруу найрагч, хөгжмийн зохиолч Шийрэвжамцын нэлээд хэдэн уран бүтээл дээр ажиллаж, дүрсжүүлсэн байгаа. Хамгийн сүүлийн бүтээл гэвэл миний анд Б.Мөнх-Ирээдүй бид хоёрын хамтарсан тоглолтод зориулсан дуу бий.

-Тоглолтоо хийх гэж бай­гаа юм уу?

-Тийм ээ. Гэхдээ төрсөн нут­гаасаа эхлэх бодолтой бай­гаа. Миний найз Б.Мөнх-Ирээ­дүй болон түүний гэргийтэй хамтарсан анхны тоглолтоо хийхээр бэлтгэл ажилдаа орсон байна. Өөрсдийгөө ямар төв­шинд хүрснийг нутгийнхаа зон олонд харуулахыг хүссэн учраас төрөлх нутаг Баянхон­гортоо тоглолтоо хийх гэж бай­гаа юм. Мөн хонгор нутгийнхаа тухай хуучны дуунуудыг сэр­гээж дууллаа. Тоглолт маань энэ сарын 23-нд Баянхонгор айм­гийн хөгжимт драмын театрт болно. Бэлт­гэл ажил боломжийн байгаа. Зөвхөн аймаг гэлтгүй хангайн сумынхаа иргэдэд уран бүтээ­лээ сонирхуулж, өөрсдийгөө танилцуулах зорилготой. Мөн төрсөн нутаг Гурванбулагтаа тоглолтоо хийх юм.

-Шинэ цомог гаргасан гэж сонслоо. Энэ талаар?

-Тоглолтдоо зориулж шинэ цомог гаргасан. “Зүрхэнд уяа­тай хонгор нутаг минь” нэртэй 14 дуутай цомог гарлаа. Цом­гийн баяраа төрөлх нутагтаа хийх санаатай. Ер нь үүнээс хойш Б.Мөнх-Ирээдүй болон түүний гэргий бид гурав хам­тарч хэд хэдэн уран бүтээлээр урын сангаа баяжуулах төлөв­лөгөөтэй байна. Бидний нас за­луу байгаа учраас цаашид дуунд дуртай олон түмний хүртээл болохуйц бүтээ­лүүдийг хийнэ.

-Бүжгийн ангид сурч бай­сан гэсэн. Одоо бүжиглэж байна уу?

-Намайг анх СУИС-т орох гээд ирэхэд бүжгээс өөр ангид элсэлт аваагүй байсан. Тэгээд энэ сургуульд орж л байвал ямар ч анги байсан яах вэ гэж бодоод бүжгийг сонгож байлаа. Орсон хойноо их хэцүү байсан шүү. Халшрах үе олон гарна. Хэдийгээр бүжиг гэдэг зүйлд дуртай ч надад ахадсан даваа гэдгийг ойлгож, сургуулиа орхи­сон доо. Багаасаа бүжиглээгүй болохоор бие хөшөөд хэцүү юм билээ. Гэхдээ би их зүйл сурсан гэж боддог.

-Би урлагийн хүн гээд зөвхөн дуулаад явдаггүй байх. Чөлөөт цагаараа юу хийдэг вэ?

-Уран бүтээлийн хажуугаар жижиг бизнес эрхэлдэг. Түү­гээрээ өөрийгөө болон гар­гаж байгаа уран бүтээлээ сан­хүүжүүлээд явна.

Б.МӨНХЗУЛ

Эх сурвалж: “ҮНДЭСНИЙ ШУУДАН” сонин

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Говьсүмбэр аймгийн “Боржигин” чуулгын дуучин Б.МӨНХ-ИРЭЭДҮЙ: Би уртын дуугаа орхихгүй ээ

Өнөөдөр 11 цаг 59 минут

Сүүлийн үед нийтийн дууны “ертөнц” залуу уран бүтээлчдээр хүрээгээ тэлсээр байгаа. Тэгвэл энэ удаагийн “Шинэ нэр” буландаа нэгэн үеийн уран бүтээлийн андууд болох Говьсүмбэр аймгийн “Боржигин” чуулгын дуучин Б.МӨНХ-ИРЭЭДҮЙ-тэй ярилцлаа.

-Өөрийгөө танилцуу­лаад ярилцлагаа эхлүүлье?

-Намайг Б.Мөнх-Ирээдүй гэдэг. Баянхонгор айм­гийн Гурванбулаг сумын уугуул. Бага байхаасаа л урлагтай нягт холбоотой байсан гэхэд болно. 10 жилийн сурагч байхад “Яргуй” наадам болдог байлаа. Түүнд сургуу­лиа төлөөлж оролцоно. Ингэж явсаар 2004 онд СУИС-ийн уртын дууны ангид элссэн. Төгссөнөөс хойш Цэргийн дуу, бүжгийн эрдмийн чуулга, “Түмэн-Эх” чуулга, эцэст нь Говь­сүмбэр аймгийн “Бор­жигин” чуулгад ажиллаж, уран бүтээлээ хийж байна. Гэр бүлийн хүн маань бас дуучин учраас ханьтайгаа хамтарч уран бүтээл хийдэг. Товчхон­доо гэвэл ийм байна.

-Хүн анхны гэсэн тодот­голтой юм бүхэндээ дуртай байдаг. Тэгвэл уран бүтээ­лийн гараагаа анх ямар дуу­гаар эхэлж байв?

-”Нандин итгэл” гэдэг дууг анх ханьтайгаа хамтарч дуулж байлаа. Энэ бол миний урлагт хөл тавьсан анхны уран бүтээл байгаа юм. Тийм болохоор би оч­сон газар бүртээ энэ дуугаа дуу­лах дуртай. Ганцаараа явж байх­даа ч амандаа аялаад л явдаг.

-Гэр бүлийн хүн дуучин гэхээр дуэт дууг түлхүү дуулж байна уу?

-Тэгэлгүй яах вэ. Болж л өгвөл дуэт дуу гаргахыг боддог. Тиймээс энэ чиглэлрүү гол анхаарлаа хандуулж байна. Мөн гэргийтэйгээ хамтарч олны хүртээл болсон ардын дуунуудыг дуулж байгаа. Яагаад гэвэл бид хоёр уртын дууны ангийг төгссөн болохоор ардын дуу илүү ойр санагдсан.

-Уртын дууны ангийг төгссөн хэрнээ нийтийн дуу дууллаа гэж хүмүүс шүүм­жилдэг. Энэ тал дээр ямар бодолтой явдаг вэ?

-Энэ бол цаг хугацааны л асуу­дал шүү дээ. Нийгэм маань биднээс үүнийг шаардаж байна. Өөрсдийгөө таниу­лах, амьдрал ахуйгаа аятайхан болгох ганц гарц нь нийтийн дуу болжээ. Энэ бол миний бодол. Хүн бүр нийтийн дууг амандаа аялж байна. Тиймээс зохиолын дуунд хальж байгаа юм. Харин уртын дуу бол монголчууд бидний эртний өв соёл. Дахин давтагдашгүй учраас уртын дуугаа хэзээ ч орхихгүй ээ. Энэ бол монгол хүн бүрийн зүрхэнд мөнхөд эгшиглэх ёстой.

-Ингэхэд таныг уртын дуугаар багагүй ам­жилт гаргасан гэж сонссон. Ямар уралдаанд орж байсан юм бэ?

-Говийн ноён хутагт Дан­зан­равжаагийн нэрэмжит урал­даанд түрүүллээ. Мөн “Эх газрын чулуу” олон улсын ур­тын дууны уралдаанд нэрэм­жит шагналыг цомтой нь авлаа. Эдгээр шагналыг авахад олон хүний буян шингэсэн гэж боддог.

-Уртын дууны “А” үсгийг хэнээр заалгаж байв?

-Монгол Улсын гавьяат багш Ц.Дэлгэрийн шавь шүү дээ. Миний багш чинь Монго­лын уртын дууны бүхий л сор болсон толгой дуучдыг төрүүл­сэн. Б.Хонгорзул, Ч.Бат-Эрдэнэ гавьяат, Д.Цогтсайхан, Э.Бям­ба­жаргал гэх мэт олон сайхан  дуучныг төрүүлсэн алдар­тай хүний шавь болсон­доо баяр­ладаг юм.

-Танай ангийнхнаас одоо уран бүтээлээ хийж бай­гаа төгсөгч байна уу?

-СУИС-ийн хамгийн олон хүүхэдтэй анги нь манайх байлаа. 70 гаруй оюутан төгсч СУИС-ийн түүхэнд бичигдсэн. Уртын дуунаас л гэхэд А.Түмэн-Өлзий, Л.Одончимэг, гавьяат жүжигчин Э.Амар­түвшин, Ч.Идэржавх­лан гэх мэт олон сайхан дуучинтай мөр зэрэгцэн суралцаж явлаа.

-Урлагийн удамтай юу?

-Тийм зүйл байхгүй ээ. Яг л өөрийнхөөрөө. Өөрт байдаг жижиг авъяасаа бага байхаа­саа л хөгжүүлэх гэж хичээж явлаа. Хүүхэд байхдаа байнга л урлагийн тэмцээн уралдаан, наадамд оролцдог байв. Ц.Дэлгэр багш намайг өөрөө сонгож авч байсан юм.

-Найзтайгаа төрсөн ну­таг­таа анхны тоглолтоо хийх гэж байна. Сэтгэгдэл ямар байна вэ?

-Ё.Батмөнх бид хоёр багаасаа найзалсан. Хоёулаа урлагийн тогооноос  хоол идэж байгаа учраас нийлж, хамтарч нутгийнхаа ард түмэнд уран бүтээлээ хүргэхийг хүссэн юм. Бас өөрсдийн бүтээлээ танил­цуулъя гэсэн зорилготой.

-Тоглолтын өнгө аясыг үгээр тодорхойлбол?

-Ерөнхийдөө бол нутгаа гэсэн тэмүүлэлтэй тоглолт болно. Нэрнээсээ эхлээд нут­гийн үнэр шингэсэн тийм өнгө аястай тоглолт хийх төлөвлө­гөөтэй. Болж л өгвөл ард түмний мэддэг, нутгийнхаа тухай дуунуудыг дуулна.

-Чөлөөт цагаараа юу хийдэг вэ?

-Ер нь бол мэдээ үзэж, сонин уншдаг. Сониноос өөрт хэрэгтэй мэдээллийг олж авна.

-Спортоор хичээллэдэг үү?

-Спортоос ёстой хол хөн­дий өссөн шүү дээ. Гэхдээ спор­­тоор хичээллэх нь хэрэг­тэй гэж боддог.

http://art.news.mn/content/156488.shtml

 

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.