• Categories

  • Traffic

Тогооч Д.БУЯНДЭЛГЭР: ЭРЧҮҮД МАШИН СОНИРХДОГ БОЛ БИ САВ СУУЛГА ЦУГЛУУЛДАГ

2012-03-31 11:12:34

Монголын тогооч нарын холбооны зөвлөх багш, мастер тогооч нарын клубын ахлагч Д.Буян дэлгэртэй ярилцлаа. Тэрбээр саяхан Туркийн нийслэл Истанбулд болсон Олон улсын тогооч нарын тэмцээнд Монголын багийг ахлан оролцож, хүрэл медаль, хүрэл цомын эзэн болсон юм. “Өлсөж ундаассан хүнийг хооллоно гэдэг хамгийн том буян юм гэнэ билээ. Хоол хийнэ гэдэг буянтай ажил” хэмээн ажлаараа бахархдаг энэ хүн “Буянтай ажлын нэрээр нүгэл бүү үйлдээрэй” гэж шавь нартаа захидаг гэсэн.

-Олон улсын тэмцээнд амжилттай оролцоод ганзага дүүрэн ирсэн байна. Баяр хүргэе.

-Би 30 гаруй жил нийтийн хоол ны салбарт ажиллаж байна. Со нирхол, мэргэжил маань нэг болохоор одоо ч хоолоо хийсээр л явна. Монголын нийтийн хоолны үйлдвэрлэл хэр хөгжиж байгааг мэдье, залуу тогооч нарыг юм үзүүлье гэсний үндсэн дээр Монголын тогооч нарын холбоо Дэлхийн тогооч нарын холбоотой харилцаа тогтоож, уралдаан тэмцээнд нь идэвхтэй оролцохыг чухалчилдаг. Дэлхийн тогооч нарын хол бооноос жил бүр зохион байгуулдаг олон улсын тэмцээн энэ сарын 15-18-нд болж, 18 орны хоёр мянга гаруй тогооч ур чадвараа сорьсон. Уг тэмцээнд Монголын тогооч нарыг төлөөлөн би болон Монгол Улсын мастер тогооч С.Гантөмөр, Р.Батбаатар, Д.Дэвшил, улсын аварга тогооч М.Пүрэвдаваа, Г.Ганзориг нар оролцлоо. Бид ганцаарчилсан төрөлд бүгдээ рээ хүрэл медаль хүртсэн. Мөн мэргэжлийн болон ахлах тогооч нарын гэсэн ангилалд хоёр баг болж орсон юм. Монгол Улсын мастер тогооч С.Гантөмөр, “Эрдэнэт” үйлдвэрийн ерөнхий тогооч Г.Ганзориг бид гурав ахлах тогооч нарын тэмцээнд оролцож, багаараа гуравдугаар байрт шалгарсан.

-Тогооч мэргэжлийг сонгосон талаараа хуучлаач?

-Миний аав Ховд аймгийн анхны үүргийн худалдаачин (агент) байлаа. Бага байхад аавыг нэг л хүн загнадаг, аав тэр хүнээс л эмээдэг шиг санагддаг байв. Тэр нь Бараа бааз (худалдаа бэлтгэлийн анги)-ын дарга ширүүн хар хүн. Би айлын отгон хүү болохоор эрх танхи өссөн. Бараа баазын дарга шиг хүн болно доо гэж боддог байлаа. Гэтэл Худалдааны текникумд хүссэн ангидаа орж чадсангүй. Ингээд байж байтал том ах маань “Нийтийн хоолны технологич гэдэг гоё анги байна. Ийшээ ор” гэснээр Худалдааны техникумд элсэж, нийтийн хоолны технологич мэргэжил эзэмшсэн.

-Технологич мэргэжил эзэмшээд тогоочоор ажилласан хэрэг үү?

-Одоо л тогоочийг хэдхэн хоногийн курсээр бэлтгээд байгаа болохоос тэр үед наад зах нь ТМС төгсөж байж тогооч болдог байлаа. Дээд сургууль, техникумыг нийтийн хоолны чиглэлээр төгссөн хүмүүс ихэвчлэн тогоочоор ажилладаг байсан. Намайг сургуулиа төгсөхөд технологич гэдэг ажлын байр байгаагүй учраас хуучнаар НАХЯ-ны гуравдугаар газарт тогоочоор очиж байлаа. Одоогийн “Их тэнгэр” цогцолбор шүү дээ.

-Нэлээд нарийн шалгуурыг давж байж “Их тэнгэр”-т ажиллана биз. Тухайн үеийн нам, төрийн тэргүүн Ж.Батмөнх агсан тэнд амьдарч байсан уу?

-“Их тэнгэр”-т ажиллана гэдэг нэр төрийн хэрэг байлаа. Хүссэн хүн бүхэн тэнд ажиллахгүй шүү дээ. Гурван үеийн түүх намтар бичүүлж, удам судар судалж, баахан шалгаж байж авдаг байлаа. Түүнд нь тэнцээд л орсон. Их байранд тогооч хийж байлаа. Ж.Батмөнх даргад багагүй хугацаанд үйлчилсэн. Ю.Цэдэнбал даргыг ЗХУаас буцаж ирэхэд хоолыг нь хийж өгч байлаа. Тухайн үед Улс төрийн товчоо жинхэнэ ес, орлогч хоёр, нийт 11 гишүүнтэй байсан. Тэдний хоолыг хийж байлаа. Би тэнд зургаан жил ажилласан. Энэ хугацаанд Монголд ирсэн гадаадын төрийн тэргүүн нарыг бүгдийг нь гарынхаа хоолоор дайлсан. Энэ бол миний ажлын сайхан эхлэл байлаа. Хүн ажлынхаа гарааг ямар газраас эхлүүлснээс цаашдын амьдрал, амжилт нь шалтгаалдаг юм. Тиймээс зоригтой бай, мэргэжилдээ итгэл зүтгэлтэй бай гэж би шавь нартаа хэлдэг.

-Шинэ, залуу тогооч тэр том хүмүүсийн хоолыг хийхэд их хариуцлагаас гадна сэтгэлзүйн дарамт үүрдэг байв уу?

-Хоол хийгээд аягалах бүрт айдас, түгшүүр төрнө шүү дээ. Ер нь даргын хоол ч бай, цэргийн хоол ч бай, хоол хийнэ гэдэг сэтгэлзүйн дарамттай ажил. “Сайхан хоол хийчих юмсан. Миний хийсэн хоол хүнд таалагдах болов уу” гэж байнга боддог. Хичээж хийсэн хоол сайн болох нь бий, тааруухан болох нь ч бий. “Муухай хоол хийчихье” гэж боддог хүн байхгүй болов уу. Бурхнаас хүнд заяасан хувь хишиг гэж байдаг. Миний хийсэн хоолыг голсон хүнтэй таарч байгаагүй. Хоолны амт тогооч хүний арван хурууны өндгөнд байдаг юм. Тиймээс хүний гарын хоол гэж ярьдаг. Хүн бүрийн гарын амт өөр. Яг адилхан материалаар, адилхан жороор 10 тогооч хоол хийлээ гэхэд бүгд өөр амттай болдог. Тухайн хүний гарын амт байдаг гэдэгт би итгэдэг.

-Хоол хийж байгаад санамсаргүй алдаа гаргаж, будилж байв уу?

-Тогооч болоод удаагүй байтал Ж.Батмөнх дарга Чойр, Хэнтийд ажиллах болж, намайг тогоочоор авч явав. Галт тэргээр явж байх замд хоолыг нь хийгээд оруулж өглөө. Дарга амсаж үзсэнээ “Хүүхээ, энэ хоол чинь давсгүй юм биш үү” гэж байна. Дотор палхийгээд л явчихлаа. “Эмч танд давс султай хоол өгөөрэй гэсэн. Би давсыг нь хэргээр бага хийсэн юм” гэлээ. Үнэндээ давс султай биш огт давсгүй хоол байхгүй юу. Би даргыг хэлэнгүүт давс хийхээ мартчихсанаа санаад амиа аварсан нь тэр. Долоо хоногийн өмнө эмч даргын жинг үзээд “Хоолны дэглэм ба рих хэрэгтэй. Давс султай хоол өгөөрэй” гэж зааварчилгаа өгсөн юм. Тэр нь санаанд орох гүй юу. Ж.Батмөнх дарга их энгийн хүн байсан. Хоолыг нь бариад ороход “Өө миний хүү, хоол аваад ирэв үү” гээд л хүүхэдтэйгээ харилцаж байгаа мэт ханддаг байлаа. Дарга гэж сүрдэхээсээ илүү ойр дотнын хүнтэйгээ байгаа мэт сэтгэгдэл төрдөг байсан.

-Ж.Батмөнх дарга хөдөө явахдаа тогоочоо авч явдаг байсан хэрэг үү?

-Тийм ээ. Даргыг орон нутагт явахад тогоочийг нь хамт явуулна. Хэрэглэх хүнсний бүтээгдэхүүнийг нь нарийн шинжилгээнд оруулна. Дарга айлд орох болбол цай уух аягыг нь 96 хувийн спиртээр арчиж ариутгадаг байлаа. 1980-аад оны дундуур мал төллөлтийн үеэр дарга хөдөө явав. Хэнтий аймгийн Дархан суманд ажиллаж байгаад казах айлд цай уух болов. Тэр айлын эзэгтэй авдраасаа мөнгөн аяга гаргаж, даргад цай хийж өгнө гэхээр нь аягыг нь спиртээр арччихлаа. Гэтэл айлын эзэн “Хэдэн үе дамжиж ирсэн өвөг дээдсийн минь аягыг хар усаар арчлаа. Энэ аяганаас манай удмынхан бузартаагүй юм. Би төрийн тэргүүндээ юу гэж муу, муухай зүйл өгөх юм бэ” гэж их уурласан. Тэгэхэд би их айж билээ. Түүнээс хойш айлд ороод аяга тавгийг нь ариутгахдаа их болгоомжтой хандаж, “Ингэх ёстой юм. Болох уу, үгүй юү” гэж асууж лавладаг болсон.

-Ж.Батмөнх дарга тийм ажил хийж байгааг чинь мэдэх үү?

-Түүнийг дарга мэдэхгүй шүү дээ. Бид урьдчилж очиж хамаг зүйлээ бэлтгэнэ. Дарга очно гэвэл бүх зүйлийг нь бэлдэж, мууг нь нууж, сайныг нь гар гаж тавьдаг байлаа. Бас нэг түүх ярья. Дарга Японы зочид төлөөлөгчидтэй хамт Хөвсгөл аймагт очив. Гадаадын зочид Хөвсгөл далайг үзэхээс гадна малчин айлд зочилмоор байна гэлээ. Ингээд Хөвсгөл далайн наана нэг айлд очлоо. Гаднаа модон 00-той, их боловсон айл байсансан. Тэднийд зочилж, малчин айл ингэж амьдардаг гэж үзүүлчихээд Хөвсгөл далай руу явлаа. Тэндээс буцаад онгоцоор нисэж нөгөө айлын дээгүүр гартал гадна нь байсан 00-ийг буулгаад тракторт ачиж байж билээ. Хөдөөгийн айл хэзээ тийм 00- той байлаа. Дарга, гадаадын төлөөлөгчдөд зориулж сум нэгдлээс нь бариулсан байхгүй юу. Тэр үед Төрийн тусгай үйлчилгээ гэдэг тийм нарийн байлаа. Одоо их л чөлөөтэй болсон харагдах юм.

-“Их тэнгэр”-ээс өөр хаана ажиллаж байв?

-Тэнд зургаан жил ажиллаад Чехэд мэргэжил дээшл үүлсэн. Чехиэс ирээд “Чингис” зочид буудалд ажил лаж байтал 1990 он болж, зах зээлийн эдийн засагт шилжиж байна гэж дээр дооргүй бужигнахад би бас зах зээлийн замыг л дагасан. Энэ хооронд олон газар ажиллалаа. Гэхдээ тогоочоос өөр ажил хийж байсангүй.

-Одоо өөрөө ресторан ажиллуулж байна уу?

-Ажиллуулж байгаад больсон. Багшлахын хажуугаар хэд хэдэн газар зөвлөгөө өгч, албан газар, хамт олны урилгаар хоол хийдэг юм. Хүмүүсийн амьдрал сайжирч байна. Гэртээ зочин хүлээж авах, баяр ёслол тэмдэглэхдээ мэргэжлийн тогоочид ханддаг болсон.

-Тогооч нар гэртээ хоол хийх дургүй гэдэг. Таны хувьд?

-Өдөржин хоол хийж байгаад гэртээ очдог болохоор гэртээ хоол хиймээргүй санагдах үе байдаг. Хүний хийсэн хоолыг идэх сайхан шүү дээ. Би гэртээ эхнэрийнхээ хийсэн хоолыг л идэхийг хүсдэг. Манай эхнэр, хүүхдүүд бүгдээрээ сайхан хоол хийдэг. Хүү маань тогооч. Бүгдээрээ хоол хийх дуртай болохоор гэртээ түрүүлж ирсэн нь өөрийнхөө дуртай хоолыг хийчихдэг. Сүүлдэж ирсэн нь түүнийг нь иднэ дээ. Хааяа гэрийнхэндээ гарынхаа хоолыг хийж өгөх сайхан. Манай охин орой хоол идэхгүй гэж байснаа намайг хоол хийхээр идчихдэг. “Аавыг хоол хийхээр хорхой хүрээд тэссэнгүй” гэдэг юм.

-Танд хэрийн хоол таалагдахгүй биз?

-Би хоол голдоггүй. Хоол голж байгаа хүнийг хараад гайхдаг. Муу, сайн ч гэсэн тэр хоолыг хийхэд маш их хөдөлмөр зарцуулдаг юм. Хоол хийж буй хүн амтгүй хоол хийе гэж хэзээ ч бодохгүй, би үүнийг мэдэж байна. Хамаг чадвар, боломжоо дайчлаад сайхан хоол хийе гэж хичээсэн байж таарна. Тэгж хийсэн хоолыг нь голоход сэтгэл гонсойно шүү дээ. “Ямар сайхан хоол вэ. Амттай байлаа. Баярлалаа” гэж ганц хүн хэлэхэд л ядаргаагаа мартаж, өдөржин ажиллах эрч хүчийг авдаг. Зарим нэг хүн хоол захиалчихаад амсаж, тамшаалаад, идэж ядаад суудаг. Ихэмсэг хүн болж харагдах гэж тэгдэг юм уу, эвгүй л харагддаг юм.

-Танай гэрийн гал тогооны өрөө таны эзэмшлийнх үү?

-Бараг тийм. Миний хөрөнгө, манай гэрийн үнэтэй тавилга гэвэл тогоочийн багаж хэрэгсэл. Гэрт маань хэдэн цүнх дүүрэн багаж бий. Хүмүүс сайхан хувцас өмсье, үнэтэй машин уная гэж боддог бол би гэр ахуйн барааны дэлгүүр хэсэж сав суулга, хутга сэрээ харж, гайгүй хайруулын таваг, тогоочийн нарийн нандин багаж сураглаад явдаг.

Тогооч Г.Мөнгөндолгио: Хоол хийхийн сайхан, муухайг Монголд ирээд л мэдэрсэн

 

Нийтэлсэн: 1 сар өмнө
“Монгол” телевизийн “Өнөө өглөө” хөтөлбөрийн гол хүмүүсийн нэг нь тогооч Г.Мөнгөндолгио.

Сонин содон хүнсний ногоогоор өвөрмөц хоол хийж үзэгчдэд заадаг тэрбээр “Тsuki house” рестораны ерөнхий тогооч юм байна. Хоол яаж хийхийг телевизээр заадаг олон залуусаас онцгойрдог мөнгөөтэй ярилцлаа.

-Таныг “Монгол” телевизийн “Өнөө өглөө” хөтөл­бөрийн үзэгчид андах­гүй. Ингэхэд таны хоол­ны нэвтрүүлэг бусдаасаа юу­гаараа ялгардаг вэ?
-Би “Монгол” телевизтэй гэрээ хийж хамтран ажилладаг. Нэвтрүүлгээрээ хоол хийхийг заахаасаа илүүтэй хөнгөн аргаар хоолны талаар олон санаа өгөхийг зорьдог. Би мэргэжлийн тогооч биш шүү дээ.
-Тийм үү?
-Би “Мандах бүртгэл” дээд сургуулийг санхүүч мэргэжлээр төгссөн юм. Мэргэжлээрээ таван жил ажилласан. Ирландад 10 жил амьдрахдаа хоол хийж сурсан. Энэ бол миний хоол хийж эхэлсэн түүх. Би хоол хүнсний талаар номын дуу сонсч байгаагүй ээ.
-Тэгээд яаж яваад тогооч болсон хэрэг вэ?
-Тэнд очоод ресторанд угаагч хийж эхэлснээр миний тогооч болох суурь тавигдсан. Угаагчаас эхлээд тогооч хүртэлх бүх шат дамжлагыг дамжсан даа.
-Хоол хийх гоё уу?
-Хоол хийх сайхан, бас муухай гэдгийг Ирландад 10 жил болохдоо мэдрээгүй. Харин Монголд ирээд л мэдэрсэн. Ирландад байхдаа өглөө болгон шинэ ногоо, жимсийг ямар ч асуудалгүй иддэг байлаа. Гэтэл  Монголд ирээд тэр бүхнийг чөлөөтэй идэж чадахаа больсон.

Тэгээд л “тэнд хүссэнээрээ идэж болоод байгаа зүйлийг яагаад Монголд идэж болдоггүй юм” гэсэн бодол толгойд эргэлдэж эхэлсэн. Хоол хийхэд материал маш чухал гэдгийг хүн бүхэн л мэдэж байгаа. Манай улсын хувьд хоолны материал харьцангуй өндөр үнэтэй.

Мах, ногоо гэхэд л ямар үнэтэй билээ. Монголчууд намрын гурван сардаа л монгол хөрсөнд ургасан ногоогоо иднэ. Тэгээд л хятад ногоо руугаа ордог. Тиймээс надад “Бид яагаад өөрсдөө ногоо жимсээ тариад, хэрэглэж болдоггүй юм бэ” гэж бодогдсон. Гоё хоолыг хэн ч хийж чадна. Гэхдээ хамгийн гол зүйл нь хүнсний материал.
-Таны ногоо тарих сонирхол ийм учиртай байсан юм уу. Нэвтрүүлгийг тань үзэж байхад ховор, нарийн ногоо тарьдаг гэж байсан?
-Өнгөрсөн жил хоёр га талбайд 24 төрлийн ногоо тарьсан. Хорин хүлэмжинд тарьж үзсэн. Гэвч тарьсан ногоогоо бүгдийг нь зарж чадаагүй. Зарим нь хөгшрөөд үхсэн. Ногоо тариад борлуулахад Улаанбаатар хотын хэмжээнд 20 биш долоон хүлэмж хангалттай юм билээ. Ихэвчлэн нарийн ногоо тарьсан. Хүмүүсийн мэддэг нь гэвэл яньшуй, улаан лооль, өргөст хэмх, вандуй, чинжүү. Тийм болохоор ресторануудад л зарахгүй бол зах дээр зарах гэвэл хүмүүс мэдэхгүй, хэрэглэж сураагүй учраас авдаггүй.
-Тарих үрээ хаанаас авдаг вэ?
-Би анх Монголд зарж байгаа үрээр ногоо тарьсан юм. Ихэнх нь ургаагүй. Яагаад гэдгийг нь мэдэхгүй. Тиймээс Англиас үр авчирч тарьдаг болсон. Үрийг гаднаас аваад ногоо тарих бэрхшээлтэй юм билээ. Миний 40 ам.доллараар захиалж авчирсан үр хил дээр ирээд 70 юм уу, 80 ам.долларын татвар төлөхөөр болдог. Тиймээс гаднаас үр авъя гэвэл хувь хүнд  захьсан нь дээр.
-Хүнсний ногоог тарихад хэцүү байх?
-Ер нь ногоо тарина гэдэг маш их хөдөлмөр шаарддаг. Зэрлэгийг нь зулгаана, услана, шавьжийг нь устгах гээд. Бэрхшээлтэй зүйл гэвэл борлуулахад хэцүү байсан. Ногоогоо бариад ресторануудад зарах гээд орохоор зарим ногоог огт танихгүй, хэрэглэж мэдэхгүй байх жишээтэй. Хуурай, савласнаар нь мэдээд байдаг мөртлөө, шинэхэн ургаснаар нь аваад очихоор таньдаггүй гэх мэт бэрхшээл байсан.
Миний тарьсан ногоо­нуудаас дөрвөөс тав нь ургаагүй. Яагаад ургаагүй гэвэл олон жилийн нас­тай ногоо байдаг юм билээ. Өөрөөр хэлбэл, хоёр жил ургаж байж болдог. Ийм ногоонууд жаахан хэцүү. Зарим навчит ногоо 21 хоногт л ургана. Тэр навчит ногоонуудыг дэлгүүрт зарж байсан. 50 граммыг 2500 төгрөг гээд. Гэтэл өөрсдөө тариад зарвал 150 граммыг нь 3000 төгрөгөөр авах бүрэн боломжтой байдаг.
-Нарийн ногоо тарихад юуг илүү анхаарах ёстой юм бол. Ногоо тарьдаг хүмүүст зөвлөөч,
-Би түрүүнд хэлсэн. Ногоо тарина гэдэг зүгээр үрээ шороонд булаад хаячих зүйл биш. Маш их хөдөлмөр шаарддаг. Хөрс маш чухал. Ногоо тарьж байгаа хүмүүс ихэвчлэн газраа хагалаад үрээ булчихдаг. Миний  бодлоор хөрсөө эхлээд шинжлүүлбэл зүгээр юм болов уу гэж бодсон. Тэр хөрсөнд юу дутагдаад байна вэ гэдгийг мэдэж аваад улмаар зөв бордоогоор бордвол сайн. Дараа нь тэр хавьд ямар шавьж байгааг судлах хэрэгтэй. Өнгөрсөн жил надад хамгийн асуудалтай хоёр зүйл байсны нэг нь шавьж. Дараагийн анхаарах зүйл нь эргэн тойрных нь зэрлэг. Зэрлэгийг маш сайн цэвэрлэх  шаардлагатай. Гэхдээ ногоо өөрсдөө бие биенийгээ хамгаалах тогтолцоогоор ургадаг. Жишээ нь, яньшуй байна. Яньшуйг шавьж идэж чаддаггүй учраас ногооныхоо гадуур нь тарьвал их зохистой юм билээ.
-Та өөрөө ямар хоолонд дуртай вэ?
-Мах. Мах шараад, чанаад идэх сайхан байдаг. Хамгийн дуртай хоол.
-Гэртээ хоол хийдэг үү. Гэр бүлийнхнийгээ танил­цуулаач.
-Би эхнэр, хоёр хүүгийнхээ хамт амьдардаг. Миний ханийг Найдалмаа гэдэг. Хоёр хүүгийн том нь долоо, бага нь таван настай. Хоолны тухайд хүмүүс тэгж ярьдаг шүү. “Танай эхнэр азтай юм. Та гоё гоё хоол хийгээд” гээд. Гэтэл амьдрал дээр өөр. Би гэртээ хоол хийдэггүй. Эхнэр маань л хийдэг. Эхнэрийнхээ хийсэн хоолыг идээд, хүүхдүүдтэйгээ тоглоод суух сайхан байдаг юм.

Ж.Уранмандал

Тогооч Пак Чон Хун: Бүрж шарсан тахианы мөч, далавч танд дэлхийд таашаагдсан амтыг мэдрүүлнэ

/ 2013-05-22/


 Пак Чон Хун
Мэргэжил: Тогооч, хүнсний технологич.
     Туршлага: Starwood брэндийн Westin 5 одтой зочид буудлын сүлжээний Солонгос дахь
салбар Chosun зочид буудалд 11 жил тогоочоор ажилласан.
Солонгост Kyotofu рестораныг анхлан нэвтрүүлсэн.
-Таныг Берлин Бургер түргэн хоолны газарт зориулж шинэ төрлийн хоол хийсэн гэсэн. Энэ талаараа сонирхуулахгүй юу?
Би тогооч төдийгүй хүнсний технологич мэргэжилтэй учир шинэ төрлийн хоол хийх чин хүсэлтэй. Берлин Бургер нь монголын анхны түргэн хоолны газар учраас үлгэр жишээ байх ёстой гэж ойлгодог. Иймээс би олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн технологиор бүтээсэн “Бүрж шарсан тахианы далавч”, “Бүрж шарсан тахианы мөч” гэсэн хоёр төрлийн хоол хийсэн. Олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн технологи гэхээр монгол, гадаад хүмүүсийн аль алинд нь таалагдахаар амттай гэсэн үг юм.
-Таны хийсэн хоол олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн технологиор хийгдсэн гэж байна. Өөр ямар онцлог байна вэ?
Бага зэрэг сэргээх амттай. Нэг үгээр хэлбэл, энэ хоолыг хэчнээн идсэн ч уйдахгүй.
-Энэ хоолнуудыг тахианы махаар хийсэн. Ер нь тахианы мах хүний биед ямар ашиг тустай вэ?
Би Монголд ирээд нэг зүйл ажигласан. Хүмүүс нь маш хүнд хоол иддэг. Түүнээсээ болоод янз бүрийн өвчлөл, таргалалт газар авсан. Үүнээс сэргийлж болох хамгийн энгийн арга бол тахианы мах тогтмол идэх. Тахианы мах хүний биед маш хурдан шингэдэг давуу талтай. Тиймээс Солонгост эрт үеэс тахианы махан битүү шөл зэрэг өвчин эмгэгийг илааршуулдаг эмийн ургамалтай олон төрлийн хоол хийж иддэг байсан.
-Та тогооч болсон талаараа сонирхуулаач?
Би 22 настайдаа Пусанд цагийн ажил хийдэг байсан. Тэр үед би рестораны гал тогооны туслах ажилтан байлаа. Нэг өдөр манай рестораны ахлах тогооч намайг тогооч болох сонирхолтой юу, тэгвэл чиний цалин ч нэмэгдэнэ гэсэн санал тавьсан юм. Би тухайн үед тогооч болно гэхээсээ цалингаа нэмүүлнэ гэсэн бодлоор зөвшөөрсөн. Яваандаа энэ нь надад тохирохоор ажил гэдгийг ойлгоод дур сонирхолтой болсон.
-Та Монголд хэзээ ирсэн бэ? Яагаад манай орныг сонгох болов?
Нэг өдөр над руу Рамада зочид буудлаас утасдаж Монголд ажиллах санал тавьсан. Би зөвшөөрч Монгол дахь Рамада зочид буудлын Cafe Jot ресторанд ахлах тогоочоор ажиллахаар гурван сарын өмнө ирсэн.
Энэ саналыг хүлээн авсан маань зүгээр нэг сэтгэл хөдлөлийн асуудал байгаагүй. Би тогооч болоод өдий хүртэл сурч мэдсэн бүхнээ монголчуудад таниулж, хоолны урлагийг сурталчилж олонд танигдах зорилготой ирсэн.
-Та тогоочоор ажиллаад хэр удаж байна вэ?
Би тогооч болоод 15 жил болж байна. Энэ хугацаанд үндэснийхээ хоолноос гадна Америкийн Нью-Йорк хотноо ажиллаж Ази, Европ, Америкийн олон төрлийн хоолны урлагт суралцсан.
-Берлин Бургер түргэн хоолны газар голдуу монгол болон монголчуудын идэж дадсан хоолоор үйлчилдэг. Монгол хоол танд ямар санагддаг вэ? Бас монгол тогооч нарын тухай бодлоо хуваалцаач?
Хүмүүс монгол хоолноос гадна бургер их иддэг юм шиг санагдсан. Энэ нь монголчууд гадаадын хоолонд дасан зохицож буйн нэг илрэл болов уу. Монгол хоолноос надад хорхог их таалагддаг. Хорхогны шөл их хурц учраас бага зэрэг архи нэмбэл амтыг нь зөөллөж, гадаад хүмүүс идэхэд дөхөмтэй болох болов уу. Би өөрийн хийсэн хоолоо Берлин Бургерийн тогооч нарт зааж сургадаг. Монгол тогооч нар сурах эрмэлзэл ихтэй, мөн хурдан сурдаг. Арван жилийн дараа гэхэд дэлхий дахинд нэрээ дуурсгасан алдартай тогооч монголоос төрнө гэдэгт би итгэж байна.
-Берлин Бургерт “Шинэ хоол” урамшуулалт аян зохиогдож байгаа юм байна. Энэ талаар ярих уу?
Тэгэлгүй яахав. Бүрж шарсан тахианы далавч, мөч авсан үйлчлүүлэгчиддээ Сool жүүс үнэгүй дагалдуулж өгч байна. Мөн Берлин Бургерийн фэйсбүүк хуудсанд лайк /https://facebook.com/BerlinBurgerchain/ дарсан эхний 1000 үйлчлүүлэгчид мини пицца үнэгүй олгож байгаа. Энэ аян маань 6 сарын 15-ыг дуустал үргэлжилнэ. Цаашдаа Берлиний хамт олон сар бүрийн онцлох хоолыг зарлаж урамшуулалтай үйлчлэхээр болж байгаа. Мөн энэ аяны хүрээнд 8 сарын 5 хүртэл асрамжийн газрын хүүхдүүдэд хүүхдийнхээ хуучин тоглоомыг хандивлах боломжтой болсон байгаа. Энэ сайн үйлсэд идэвхитэй оролцоно гэдэгт итгэж байна.

http://news.gogo.mn/mr/123069

“Monet” рестораны ахлах тогооч С.Батмөнх буюуDemi: Pестораны бизнесээр мөнгө олох нь миний зорилго биш

2012-8-13

XIX зууны үеийн Францийн алдарт зураач Монегийн нэрээр ресторанаа нэрлэсэн манай улсын шилдэг ахлах тогооч нарын нэг болох Demi буюу С.Батмөнхтэй хийсэн ярилцлагаас хүргэж байна.  Demi-гийн гол зорилго бол Монголд дээд зэрэглэлийн рестораны үйлчилгээ, соёлыг нэврүүлэх юм.

-Сайн байна уу танд энэ өдрийн мэнд хүргэе.

Баярлалаа та бүхэнд бас энэ өдрийн мэнд хүргэе.

-Та өмнө нь Англид ажиллаж байсан европын соёлыг монголд хэр нэвтрүүлж байна?

Монголд Англи, Франц зэрэг түүхэн уламжлалтай орнуудын рестораны соёлыг нэвтрүүлэх нь миний гол зорилго. Мөн дээд зэрэглэлийн рестораны үйлчилгээ, ажилтан, тогооч нарын төдийгүй гал тогооны соёлыг нэвтрүүлэхэд хувь нэмрээ оруулахыг хичээдэг. Монголд ирээд нэг ресторанд ажиллах нь миний  гол зорилго биш, яг одоо дэлхийд хоолны түвшин ямар байна тэр бүгдийг монголчууддаа өөрийнхөө хэмжээнд хүргэхээр зорьж байна.

-Таны бодлоор ресторанд үйлчлүүлэгчдийн биеэ авч явах соёл ямар түвшинд байна ?

Анх намайг Англиас ирж байсан үетэй харьцуулахад үйлчлүүлэгчдийн соёл дээшилсэн. Манай ресторанаар харьцангуй соёлтой хүмүүс үйлчлүүлдэг. Ер нь өндөр зэрэглэлийн ресторанаар өөрийгөө үнэлдэг, үнэлэмж өндөртэй хүмүүс үйлчлүүлдэг.

-Та өмнө нь хоолны шоу хийж байсан дахиж хийх үү?

Би одоогоор ямар нэгэн хоолны шоу хийхгүй байгаа. Өмнө нь “Боловсрол суваг” телевизээр “Demi-гийн оройн зоог” нэврүүлгээ, мөн  “Demi home cooking” нэврүүлгээ хийж байсан. Цаашдаа залуучууддаа, залуу гэр бүлд зориулсан нэвтрүүлэг хийвэл зүгээр юм уу гэсэн бодолтой байгаа.

-Таныг өмнө нь Gordon Ramsay-гийн гал тогоонд ажиллаж байсан гэсэн үнэн үү?

Би яг Gordon Ramsay-гийн ресторанд ажиллаж байгаагүй. Гэхдээ  Gordon Ramsay-гийн багшийн ресторанд ажиллаж байсан. Миний  хамт ажиллаж байсан Marco Pierre White нь итали гаралтай ба  Gordon Ramsay-гийн өмнөх үе гэж хэлж болно.

-Английн алдарт хөл бөмбөгчин Дэвид Бэкхэмийн төрсөн өдрийн бялууг хийж байсан гэсэн. Энэ талаараа дурсвал?

Миний өмнө нь ажиллаж байсан ресторанд дэлхийн хэмжээний олон алдартанууд ирж үйлчлүүлдэг байсан.  Би хөлбөмбөг сонирходог, Дэвид Бэкхэмийг шүтдэг.  Ер нь манай ресторанаар Лампарт, Шевченко, Баллак зэрэг алдартай хөл бөмбөгчид  их ирж үйлчлүүлдэг байсан. Тэр дундаасаа миний онцлоод байгаа нь  2007 оны  5-р сард болсон Дэвид Бэкхэмийн төрсөн өдрийн бялууг өөрийн гараар хийсэндээ баярлаж явдаг. Бэкхэмийн дуртай жимстэй бялууг хийсэн.

-Монголчууд маань хүнсний аюулгүй байдлын тал дээр их анхаардаг болжээ. Танай ресторан энэ тал дээр  баталгаа гаргаж чадах уу?

Рестораны хамгийн гол анхаарах зүйл бол хүнсний аюулгүй байдал юм. Тийм ч учраас бид энэ тал дээр онцгой анхаарал тавьдаг. Манайх ресторандаа лабратори байхгүйгээс гадна монголын нийлүүлэгчид маань бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлын тал дээр  100 хувь болоогүй учраас бид хүнсний аюулгүй байдлын тал дээр 100 хувийн баталгаа гаргах боломжгүй л дээ.  Гэхдээ бид эрүүл ахуйн шаардлага хангасан, чанартай бүтээгдэхүүнүүдийг сонгож авдаг. Бусад ресторануудтай харьцуулахад харьцангуй хоол, хүнсний чанар сайн. Хүнсний бүтээгдэхүүнээс гадна рестораны цэвэрлэгээ төдийгүй ажилтнуудынхаа эрүүл ахуйн тал дээр маш их анхаардаг. Миний нэгэн ойрын зорилго бол рестораныхаа дэргэд лабраторитай болох юм.

-Танайх хүнсний бүтээгдэхүүнээ хаанаас авдаг вэ?

Бид бүтээгдэхүүнийхээ 80 хувийг монголоос авдаг. Солонгосоос шинэ ногоо, далайн гаралтай бүтээгдэхүүнээ авч байна. Монгол  махаа түлхүү хэрэглэхийг хичээдэг. Манай орны бэлчээрийн ургамлын 270 гаруй нь эмийн ургамал ургадаг учраас монгол мах чанартай, тэжээллэг байдаг. Гадаадад бол бэлчээрийн үхрийн мах бол хамгийн үнэтэй, тэжээллэгт тооцогддог. Монгол үхрийн мах бол энэ ангилалд ордог органик бүтээгдэхүүн учраас монголд ирсэн гадаадын иргэд манай үхрийн махыг онцгойлон идэх хүсэлтэй байдаг. Манай рестораны нэгэн зорилго бол үйлчлүүлэгчиддээ сонголт олгох юм.  Австрали үхрийн мах ямар байдгийг монгол махтайгаа харьцуулж үзэх зэргээр хоолоор дамжуулан соёл нэврүүлэхийг зорьдог. Тийм ч учраас хоолны цэсэндээ Голланд, Япон, Австраль үхрийн мах, Шинэ Зеланд хонины мах зэрэг сонголтуудыг оруулсан.

-Танай рестораны “best seller” болсон ямар хоол байна?

Олон хоол байдаг л даа. Тэр дундаас антиоксидаар маш баялаг “Monet” салат, мөн манай нэрийн “Мөөгний зутан шөл”, “Мөөгний резота”, “Monet стейк” байна. Солонгос улсаас оруулж ирсэн загасаар хоол хийж байгаа. Дэлхийн алдартай ресторануудын цэсэнд ордог  Black Cod гэдэг загасыг цэсэндээ багтаасан. Би  шинэлэг зүйлсийг монголдоо нэвтрүүлэхийг хүсдэг. Анх 2007 онд монголд ирээд “Irish” pub-д ажиллаж байхдаа цэснээс нь гадна гал тогоог нь нилээн өөрчилсөн л дөө. Тэрнээс гадна нилээн олон шинэ ногоо, бүтээгдэхүүнийг монголд захиалгаар оруулж ирсэн.

-Өнөөдрийн монголын амьдралтай харьцуулахад танай рестораны хоол харьцангуй үнэтэй байдаг. Яагаад ийм үнэтэй байна вэ?

Танай хоол чинь бага порцтой байж хэтэрхий үнэтэй байна гэж олон хүн хэлдэг л дээ. Хоолны  үнэ бол их багадаа хамааралтай байдаггүй. Хоолны хэмжээ гэдэг бол рестораны соёлын нэг хэсэг. Өндөр зэрэглэлийн ресторанд хүн цадах гэж орж ирдэггүй. Сэтгэлийн таашаал авах гэж үйлчлүүлэгчид ирдэгт рестораны давуу тал оршдог. Тав тухтай орчин, ажилтнуудын соёл, үйлчилгээ, эгшиглэж байгаа хөгжим тэгээд амт, чанартай хоол энэ бүгд нийлж рестораны соёлыг бүрдүүлдэг. Энэ бүхнийг бүрдүүлэхийн тулд хөрөнгө оруулалт шаардлагатай. Манай ресторан хотын “А” зэрэглэлийн, түрээс өндөртэй газар байрладагаас гадна үйлчлүүлэгч нараа илүү гоё, сэтгэл ханамжтай байлгахын тулд ажилтнуудынхаа сургалт, хөгжилд хөрөнгө их зарцуулдаг. Мөн манайх 100 гаруй ажилтантай. Гал тогоонд л гэхэд 30 хүн ажилладагаас гадна бид үнэтэй, чанартай хүнсний бүтээгдэхүүн худалдан авдаг. Ингээд бодохоор компаний зардал өндөр гарна. Тийм болохоор хоолны үнэ яалт ч үгүй үнэтэй гардаг.

-Та сүлжээ рестораны бизнесийг сонирходог уу?

Хүн болгоны сонирхол өөр байдаг. Би хувьдаа сүлжээ ресторан сонирхдоггүй. Харин өөр өөр хэв загварыг илтгэсэн ресторануудтай болохыг хүсдэг. Тухайлбал манай “Monet” ресторан бол франц хэв маягийн ресторан. Дараагийн ресторан маань Япон, Америк эсвэл Хятад хэв маягийн дээд зэрэглийн ресторан байх болов уу. Би өөрөө япон хоолны туршлагатай. Тийм ч учраас дээд зэрэглэлийн Япон ресторан байгуулах хүсэлтэй байгаа.

-Танайх үйлчлүүлэгчдийнхээ дунд судалгаа хийдэг үү?

Манайх маркетингийн албатай учраас байнга судалгаа хийдэг. Үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамжийн судалгаа болон өрсөлдөгчдийн судалгаа зэрэг олон судалгаануудыг тогтмол гаргаж байдаг. Ресторан ажлуулна гэдэг бол нарийн мэдрэмж шаардсан ажил байдаг. Хөрөнгө зарцуулаад ресторан байгууллаа боллоо гэж бодож болохгүй. Харин цаашид яаж авч явах вэ гэдэг нь л чухал. Үргэлж дээшээ тэмүүлэх хичээл зүтгэлтэй байх ёстой. Тэгж байж л бид өсөж дэвжинэ.

-Танай ресторанаар ихэвчлэн ямар хүмүүс үйлчлүүлж байна?

Манай ресторанаар бизнесийн том байгууллагынхан, гадаад дотоодын байгууллагын удирдлагууд, улс төрийн хүрээнийхэн үйлчлүүлдэг. Өөрийгөө үнэлэх үнэлэмж өндөртэй, сэтгэлийн таашаал авах гэсэн үйлчлүүлэгчид манайхыг зорьж ирдэг. Ресторан бол цогц үйлчилгээ төдийгүй хүмүүсийн харилцаанд нөлөөлөх маш том хэрэгсэл болдог. Хоол ч гэсэн ялгаагүй хүмүүс хооллох үеэрээ дотно зүйлсээ ярилцаж байдаг. Амжилт дагуулсан уулзалт, бизнесийн ажил хэрэг хоолны ширээний ард явагддаг. Энэ бололцоо нөхцөл өндөр зэрэглэлийн ресторанд л бүрдсэн байдаг.

-Та мэргэжлийн тогооч уу?

Тийм. Би Англид мэргэжлийн тогоочоор сурсан. Мөн бизнесийн удирдлагаар сурч төгссөн. Хүн өөрийгөө үргэлж “цэнэглэж”, шинийг сурч байх ёстой гэж би боддог. Тийм учраас “Санхүү эдийн засгийн дээд сургууль”-д сурах гэж байгаа. Гадаадад болдог зочид буудал, рестораны талын үзэсгэлэнд оролцон шинэлэг техник, технологитой танилцах зэргээр цаг үеэсээ хоцрохгүй байхыг хичээдэг. Технологи хурдацтай хөгжиж байгаа энэ үед жилдээ багадаа л 2 удаа гадаадын үзэсгэлэнд оролцож байхгүй бол хоцорно шүү дээ.

-Танд зэрэглэл бий юу?

Надад мастер тогоочийн зэрэглэл байхгүй. Ер нь бол Англид манайх шиг 1, 2, 3, 4 гэсэн зэрэглэл байдаггүй л дээ. Ресторанууд нь өөрсдөө зэрэглэлээ тогтоодог. Ахлах тогооч, туслах тогооч гэдгээрээ ялгагдаж байдаг. Миний хувьд ахлах тогоочийн зэрэглэлтэй байсан. Монголд бол 2  жилд нэг удаа мастер тогоочийн зэрэглэл олгодог тэмцээн болдог. Дараа жил оролцож өөрийгөө сорих бодолтой байгаа.

-“Тогооч нарын холбоо”-той хамтарч ажилладаг уу?

“Тогооч нарын холбоо”-тойгоо хамтарч ажиллах бодолтой байгаа. Мөн “Монголын Залуучуудын Холбоо”-той хамтран “Залуу Тогоочдын Холбоо” байгуулан залуу тогоочдоо дэмжих, бусад орны “Залуу Тогоочдын Холбоо”-нд элсэх зэргээр энэ салбартаа хувь нэмрээ оруулахыг боддог. Дан ганц хоолны урлагт анхаарах биш тогооч нарынхаа үнэлэмжийг дээшлүүлье, энэ мэргэжлийг өөр түвшинд гаргаж, хүмүүст хүндлүүлсэн мэргэжил болгохыг хүсдэг.

-Одоо чадварлаг залуу тогооч нар олноор гарч ирж байна. Та тэд нарын хоолноос идэж үзсэн үү?

Нэг их идэж үзээгүй л дээ. Гэхдээ Тэнгис, Энхээ хоёрын ресторанд ордог.

-Таалагдсан уу?

Гоё, таалагдсан. Тэд нар бол гэсэн юм үзэж, нүд тайлсан залуус, өөрсдийн шоугаа хийгээд амжилттай явж байна. Энэ салбартаа хувь нэмрээ оруулж байгаа тэд нараар би бахархдаг.

-Та Лондонд бас ч үгүй боломжийн ажил хийдэг байсан. Зүрх сэтгэлээ дагаж Монголд ирээд хүссэн амьдралаараа амьдарч чадаж байна уу?

Би бол чадаж байна. Гадаадад ажиллаж амьдардаг хүмүүс эргэж ирэхэд хэцүү байдаг. Нэгэнт байр суурь нь бэхжсэн төдийгүй тухайн орон газартаа дассан байдаг. Өнөөдөр монголд цалин хэд байгаа билээ тийм учраас өндөр цалинтай ажлаа орхиод ирэх нь эрсдэлтэй байдаг. Би тэр эрсдэлийг хүлээгээд ирсэн. Ресторанд ажиллаж мөнгө олно гэхээсээ илүү би эх орондоо сайхан зүйл хийнэ гэсэн зорилготой ирсэн. Тийм ч учраас би зоригтой байсан. 2005, 2006 онуудад зуны амралтаараа монголд ирж амрахдаа гайгүй гэсэн ресторануудад орсон л доо. Тэгэхэд манай ресторануудын хоол хэтэрхий хуучирсан санагдсан нь энэ шийдвэрийг гаргахад нөлөөлсөн. Манай рестораны бизнес хэтэрхий хоцрогдсон байна гэж бодогдсон. Тэгээд монголд ирж шинэлэг санаа нэвтрүүлье гэж шийдсэн. 2007 онд Монголдоо ирээд “Irish”-д ажлан хоолны сонголт, менюны сонголтон дээр ажилласан. Дараа нь “Monet” рестораныхаа зураг төсөл дээр болон гал тогооны загвар дээр ажилласан.

-Таныг харьцангуй өндөр ханшаар хүлээн авалт зохион байгуулдаг гэж ярьдаг.  Нэг удаагийн хүлээн авалтын ханш хэд байдаг вэ?

Сүүлийн хоёр жилд томоохон хэмжээний хурим, хүлээн авалтуудыг нилээн зохион байгуулсан. Өндөр үнээр зохион байгуулдаг нь үнэн. Монголдоо хамгийн үнэтэй нь ч байж магадгүй. Худлаа өөрийгөө үнэд оруулж байгаа юм биш л дээ.  Ямарч мэргэжлийн хүн байсан өөрийгөө үнэлдэг байх ёстой, тэр үнэлсэн түвшиндээ ажлаа хийж чаддаг байх ёстой. Үнэ ханшийн хувьд ямар материалууд орох уу? юу хийх зэрэг олон зүйлээс шалтгаалаад янз бүр байдаг. Гэхдээ би хийж буй ажлаа яс хийдэг. Би тохирсон ханшиндаа тааруулсан дээд зэрэглэлийн хүлээн авалтыг зохион байгуулдаг. Миний хувьд хулхидана гэсэн ойлголт байдаггүй.

-Та гэр бүлтэй юу?

Гэр бүлтэй. 4 хүүтэй өнөр өтгөн гэр бүлтэй.

Тогооч хүний эхнэрүүдийг их азтай гэж ярьдаг.

-Та эхнэртээ зориулж хоол хийж байсан уу?

Амралтын өдрүүдээр эхнэр хүүхдүүддээ хоол хийж өгнө. Манай эхнэр надаас гоё хоол хийдэг учраас хааяа л “реклам” маягаар хоол хийдэг дээ.

-Та чөлөөт цагаа хэрхэн өнгөрөөж байна?

Ажлын хажуугаар чөлөөт цагаа зөв өнгөрөөх хэрэгтэй. Би хөлбөмбөг тоглох дуртай. Сайн тоглож чадахгүй ч, тоглолтоосоо кайф авах нь сайхан байдаг. Мөн кино сонирхдог. Шинээр гарсан киног кино театрт үзэх гоё байдаг. Найз нөхөдтэйгээ пабд суугаад “буу халах” зэргээр чөлөөт цагаа өнгөрөөж байна даа. Зун бол хөдөө явах, агаар салхинд гарах зэргээр амралтаа өнгөрөөдөг. Энэ зун Өвөрхангай аймгийн “Найман нуур”-т амарсан.

-Ярилцлага өгсөнд баярлалаа.

http://zun.mn/

 

Тогооч Г.Тэнгис: Хүн хүнийхээ дэмээр амжилтад хүрдэг болохоор би ч бас бусдын төлөө ажилламаар байна

Бичсэн: Administrator
2009-04-28, Мягмар
Image
“Т цаг” нэвтрүүлгээр үзэгчдийн танил болсон тогооч Г.Тэнгис дугаарын зочноор уригдлаа.

-Би таныг маш амархан олны танил болсон хүмүү­сийн нэг гэж хардаг. Тогооч нарыг олон нийт ийм сайн таньдаг тохиолдол цөөхөн байх аа?

-Телевизийн нэвтрүүлэг хү­мүүст хүрсэн болохоор тэр байх л даа. Олны танил нь ч юу юм бэ, гэхдээ хүмүүс таньдаг бол­чихсон байсан. “Т цаг” нэвт­рүүлэг бусад хоолны нэвтрүүл­гүүдээс шинэлэг байж чадсанд би өөрөө бас их урам авсан шүү.

-Тэгээд яагаад хэсэг хуга­цаанд нэвтрүүлгээ хийгээ­гүй юм бэ?

-Ер нь бол нэвтрүүлгээ хий­гээд л явж байсан. Яахав, хүмүүст C1 телевизээр анх хүрсэн болохоор тэр сувгаасаа хү­лээ­гээд байдаг байж магад­гүй. Соёмбо, NTV телевизээр гаргасан. Одоо харин нэвтрүүл­гээ бүр гоё, сонирхолтой болгоод SBN телевизээр цоо шинээр цацах гэж байгаа.

-C1 телевизээр нэвт­рүү­лэг чинь яагаад гарахаа боль­чихсон юм бэ?

-Яахав дээ, гэрээ, хамтарч ажиллах хугацаа дуусаад л…

-SBN-ээр гарах нэвт­рүү­лэг өмнө­хөөсөө со­нир­холтой байж чадах уу. Зо­хиол нь өөрчлөгдөх ч юм уу?

-Сонирхолтой байх болов уу гэж найдаж байгаа ш дээ. Өмнө нь зүгээр л гэртээ зочид авчраад хоол хийдэг байсан бол одоо тэрнээс арай өөр байдлаар хийж байгаа. Олон зочин, үзэгч­тэй­гээр хоолоо хийнэ. Тайзан дээр гэх юм уу даа. Бараг 30-40 хүн нэвтрүүлэгт оролцоно. Бэлт­гэлээ хангачих­сан. Тавдугаар сарын 1-нээс нэвтрүүлэг гарч эхэлнэ дээ.

-Уг нь найзуудынхаа гэрт очиж хоол хийнэ гэж байсан биз дээ. Тэр чинь илүү сонир­холтой байсан юм биш үү?

-Очино оо, очино. Янз бүрийн айлд очих төлөвлөгөө байгаа. Бас жаахан хүмүүнлэгийн гэ­мээр ажлын санаа байна аа. Сайхан сэтгэлийн ч гэх юм уу, мэдэхгүй. Хөгшин настай хүмүүсийн асрамжийн газар, өнчин ядуу хүүхдүүдийн асрах тө­вийн гал тогоонд зочлох төлөв­лөгөөтэй байгаа. Тэр хүмүүс заавал нэг хэвийн ядарсан хоол идэж байх ёсгүй биз дээ. Хямд төсөр аргаар яаж шим тэ­жээл­тэй, амттай, сонирхолтой хоол хийж болох вэ гэдэг дээр санаа өгч, тусламаар санагдаад бай­гаа. Тогооч нарт нь сургалт явуулж болж байна. Гоё меню зохиож өгч болно. Бас хүүх­дүүдийг сургалтад хамруулж, тэр дунд нь ирээдүйтэй тогооч болох хүүхэд байвал Италид гурван сарын сургалтад үнэгүй сурах хүртэл боломж өгнө. Хү­мүүст тусламаар байна ш дээ, тийм биз дээ. Чаддаг юмаараа. Хүн хүнийхээ дэмээр амжилтад хүрдэг болохоор би ч бас бусдын төлөө ажилламаар байна.

-Итали гэснээс ингэхэд чи тэнд хэр удсан юм бэ?

-Зургаан сар л болсон ш дээ.

-Зургаахан сар уу?

-Тийм. Хүмүүс харин намайг тэнд олон жил байсан, нөгөө долоон жилийн сургуулийг нь төгсөөд ирсэн гэж лаг лаг юм боддог юм шиг байна лээ. Би чинь хоол хийж сурах гэж зур­гаан сар махийж байгаад л ирсэн хүн ш дээ, тэнд.

-Италид амьдрах ямар байсан?

-Нэг их гоё сайхан байгаагүй ээ. Гал тогооноосоо бараг гар­даггүй байсан юм чинь. Тэгээд ч гал тогоонд зогсч, хоол сурах гэж л очсон юм чинь гадуур, дотуур зугаалаад байх шаард­лагагүй биз дээ. Сурах юм аа сурчихвал дараа нь зугаалж болно. Сая харин гуравдугаар сарын 18-нд Итали явъя гэж бодсон чинь чадаагүй. Тэнд нэг үзэсгэлэн худалдаа болоод. Тэгсэн, ажил төрөл амжсангүй. Энэ инфлияци энэ тэр чинь бас нөлөөлж байна.

-Итали багштайгаа яаж танилцсан бэ? /lamberto gurrier/

-Анх багштайгаа танилцаж байх үед манайд гоё ресторан цөөхөн байсан юм. Одоо энэ “Түшиг” их дэлгүүрийн урд “Dolce vita” гэж ресторан байсан даа. Тэр манай Ганчимэг эгчийн ресторан байхгүй юу. Тэгээд би тэр үед хоол хийж сурна гээд тэр ресторанд дадлага хийхээр очлоо. Тэгсэн нөгөө Тэнгис чинь хоёр сарын дараа ахлах тогооч энэ тэр болоод, аймаар маг­туулдаг юм байна. Тэгж яваад л Lamberto gurrier гэж багштайгаа танилцсан. Би тэгж айхтар тогооч болно энэ тэр гэж багаасаа бодож байгаагүй ч ер нь жаахан байхын сонирхолтой байсан юм шиг байна лээ.  Багадаа баахан хайруулын таваг шатаасан нө­хөр ш дээ. Мэргэжил энэ тэр гэх юм бол, уг нь орос, англи хэл судална гээд хэл судлаач мэр­гэжлээр МУИС-д сурдаг байсан юм. 1998 оны үед бол би яг үнэндээ тогооч болно гэж зүү­дэлж ч байгаагүй. Юун тогооч. Лаг компанийн захирал болно гэж боддог байлаа ш дээ. Тэгсэн нэг мэдсэн, тогооч болоод ардаа арван жилийг өнгөрөөсөн байна. Компанийн захирал болно гэж боддог байсан чинь хол­боо­ны захирал болов шив дээ /инээв/.

-Итали тогооч нарын холбоо юу?

-Тийм. Холбоо маань албан ёсоор байгуулагдаад, одоо үйл ажиллагаа явуулж эхлэх гэж байгаа, сониноос.

-Өмнө нь байсан биз дээ?

-Байсан л даа. Гэхдээ хол­боо­ны зөвшөөрөл авч, тогтвор­той, идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулахад доод тал нь итали хоолны 50 орчим тогоочтой байх ёстой юм байна л даа. Тэр нь саяхан л гүйцэж, 50 болж байна. Италийн Торино мужийн тогооч нарын холбооноос манайд зөв­шөөрөл өгсөн. Холбооныхоо шугамаар нэлээд юм хийх бо­дол­той байгаа. Түрүүн ярьсан, асрамжийн газрын хүүхдүүд үнэгүй сургалт явуулна, Итали руу сургалтад явуулна, арван жи­лийн хүүхдүүдэд эрүүл, зөв хооллолтын тухай сургалт хийнэ гэдэг бүгд холбооны ажил л даа. Орлого муутай, сурах бололцоо багатай залууст мэргэжил олгомоор байна. Төлөвлөсөн зүйл их байгаа.

-Та удирдаж байгаа юу, тэр холбоог?

-Ерөнхийлөгч нь манай багш Lamberto gurrier. Би орлогч захирал нь /инээв/. Нээрэн, вэб сайт нээгдэх гэж байгаа. Бас тавдугаар сарын 1-нээс нээгд­чих байх.

-Нэвтрүүлгүүдээ тавих уу, сайтдаа?

-Тэгнэ. Хуучин нэвтрүүлгээ байрлуулна. Хүмүүс гоё санаа оноо аваг л дээ, тээ. Өөр бас нэг сонирхолтой юм байгаа. Skytel-ийн Style гэж үйлчилгээг ашиглаад миний нэвтрүүлгүү­дийг 200 төгрөгөөр татаж авах боломжтой болж байгаа.

-Хоолны шоу, уралдаанд орж байсан уу?

-Дээр үед…Тэгэхэд чинь нэг их хоолны шоу энэ тэр гэж болдоггүй байсан юм аа. Гэхдээ нэг уралдаанд орсон юм байна. Гурван рестораны тогооч нар байсан санагдаж байна. Нэг өдөр “Танай ресторанаас ахлах то­гоо­чоо явуулаарай” гэсэн боло­хоор би орох боллоо. Тэгэхэд, би чинь жаахан хүүхэд байсан юм чинь аймаар айж сандарсан хүн очиж байгаа юм чинь. Хөөх, нөгөө рестораны ахлах тогооч нар гэсэн чинь аймаар аймаар ах нар муухай муухай хараад л. Тэгсэн би сандарч байгаад хуруугаа зүсээд бөөн юм бол­сон. Одоо энэ сорви нь байна. Нэлээн тод сорви байгаа биз дээ. Хуруугаа зүссэн ч гэсэн яахав ээ, ямар ч байсан хичээж байгаад хоёрдугаар байрт орж байлаа. Одоо тиймэрхүү хоолны шоу хийвэл гоё тээ. Өөр өөр чиглэлийн, европ, хятад ресто­раны тогооч нар зогсч байгаад хамгийн гоё гэсэн хоолоо хий­гээд уралддаг ч юм уу.

-Ингэхэд Улаанбаатарын хамгийн гоё хоолтой рес­то­ран таны бодлоор юу вэ?

-Найзынхаа рестораныг хэл­нэ дээ. “Wiranda”.

-Өөрийнхийгөө голж бай­на гэсэн үг үү?

-Манайх боломжийн. Гэхдээ тэр­нээс гоё хоолтой ресторан бай­гаа юм чинь тэрийг л хэлнэ биз дээ. “Силк роуд”-ын хоёр дав­харт байдаг “Wiranda” ресто­ра­ны хоол хамгийн гоё гэж би боддог.

-Тэрийг би “Силк роуд” л боддог байсан?

-Харин хүмүүс тэгж яриад байдаг. Нэг давхарт нь “Силк роуд”. Хоёр давхартаа гарахаар “Wiranda” байгаа. Манай найз ахлах тогооч нь. Тайван гэж аймаар сүртэй, тогооч царайтай нөхөр бий. Бид хоёр анх зэрэг шахам багшийн­хаа шавь болж байсан юм.

-Тогооч царай гэхээр ямар байх уу?

-Инээв. Байна аа, байна. Жишээ нь, би бол нэг сахил­гагүй, жаахан хүүхэд шиг хүн байгаа биз дээ.

-Гэхдээ нээлттэй, өөрийн­хөөрөө тэр зан чинь үзэгчдэд илүү таалагддаг байх. Хоол хийж байгааг чинь харахаас гадна таны яриаг сонсох зугаатай байдаг?

-Тийм үү. Би ер нь жаахан хамаагүй, чөлөөтэй ярьдаг хүн ш дээ. Телевизээр ч яахав, хүмүүс шууд хүлээж авч байгаа болохоор таалагдах нэгэнд нь таалагддаг байх. Сониноор яадаг юм бол. Хүмүүс энэ чинь яасан эмх цэгцгүй ярьдаг нөхөр вэ гэж бодох юм биш байгаа /инээв/. Гэхдээ хүн байгаагаараа байх л хамгийн сайхан биз дээ.

-Өөрийнхөө рестораныг ажиллуулж байгаа юу?

-Ажиллуулж байгаа. Гэхдээ одоо илүү гоё болгомоор байна.

-Тэр өөрийн чинь хувийн ресторан уу?

-Яг ганцхан минийх биш л дээ. Хүмүүстэй хамтарч бай­гуул­сан. Жил хагас, бараг хоёр жил болох гэж байна. Ойрд ресторанаараа ч орж амжихгүй л байна даа. Заримдаа өөрийгөө хувилчихмаар санагдах юм. Болдог бол.

-Хоолны тухай ном бичиж байгаа гэж сонссон. Хэзээ гаргах вэ?

-Ер нь бараг бэлэн болчих­сон. Гэхдээ үг үсгийн найруулга энэ тэр гээд галзуу хүний өд­рийн тэмдэглэл шиг байна гэж шүүмжлүүлсэн учир хүмүүсээр хянуулж байгаа /инээв/. Би бол орц, хийх аргаа сайхан биччих­сэн байж байна.

-Та монгол хоолонд их шүүмжлэлтэй ханддаг юм шиг санагдсан?

-Шүүмжлэлтэй ч юу байхав. Илүү гоё болгох хэрэгтэй байна. “Монголын 10 мянган хоолны жор” энэ тэр гээд дээр үеийн ном байдаг. Уншингуут дээр үеийн манай нийтийн хоолны техноло­гийн ах, эгч нарын хийсэн сүүл­ний тосонд шарсан юу юу ч билээ, ихэвчлэн хүнд хоолнууд байдаг. Гадныхан тэрийг гайхдаг биз дээ. Яахав дээ, манайх үнэхээр л хүйтэн сэрүүн орон юм чинь тиймэрхүү хоол идэж болно л доо. Гэхдээ заавал мах их идлээ гээд хүмүүсийг бу­руут­гаад байх ёсгүй л дээ. Гол нь хүн өөх, тос ихтэй хоол идсэн юм чинь араас нь юу идэж, уух вэ гэдгээ мэддэг байх нь чухал. Өөх тостой хоол идсэн бол газ­рын самар иддэг ч юм уу, тийм ээ.

-Дэлхийн хамгийн сайн тогооч нар хаана байдаг вэ?

-Хамгийн сайн то­гооч… Мэдэхгүй ээ, ямар ч байсан байнга хоол ярьж, хоолны тухай яриагаар амьсгалж байдаг улс гэвэл миний бодлоор итали, солонгос хоёр байна. Олон зуун жил өлсч явсан хүмүүс шиг, сайн байна уу гэхийн оронд өдрийнхөө хоолыг идсэн үү гэдэг хүмүүс биз дээ.

-Италичуудын хүнсний хэрэглээний 70-80 хувь нь хүнсний ногоо байдаг гэж үнэн үү?

-Бас яг тийм биш юм байна лээ. Манайхантай адилхан. Махаа шарж идээд л. Бид нар чинь ресторанд ороод шпагетти гээд нэг жаахан юм иддэг. Тэд нар бол том түмпэнтэй нь тавьж байгаад иднэ. Гоймонгийн төрлийн бүх хоолыг иднэ. Гури­лан юм бас их иднэ. Далайн хоол иднэ. Тэгээд өнөө оливын тосыг маш сайн хэрэглэнэ  шүү дээ.

-Оливын тос гэснээс мон­гол­чуудын оливын тосны хэрэглээг нэмэгдүүлэхэд та нөлөөлсөн байх шүү. Байнга л оливын тосыг магтаад?

-Харин тийм ээ. Хүмүүс намайг оливын тос оруулж ирдэг гэдэг ч юм уу, тиймэрхүү газ­раар ивээн тэтгүүлдэг байсан гэж бодсон байх. Яг үнэндээ ямар ч тийм зүйл байгаагүй. Зүгээр л хүнд хэрэгтэй гэдэг үүднээс нь их ярьдаг байсан. Би нэг юмыг анзаарлаа л даа. Хүмүүсийн хэрэгцээ нэмэгд­сэнтэй холбоотойгоор манай бизнесийнхэн янз бүрийн оли­вын тос авчирч байна. Гэтэл оливын тосны найрлага янз бүр л дээ. Алийг нь халуун хоолонд хэрэглэх вэ, ямрыг нь хүйтэн хоолонд хийх вэ гээд. Хүмүүс тэгдэг гэсэн, “Тэнгис зүгээр оливын тосоор хоол шараад, тийм юм байдаггүй л байхгүй юу гэж”. 100 хувийн оливын тосоор хайруулын тавганд юм шарж болохгүй л дээ. Харин 70 хувь нь ургамлын тос, 30 хувь нь оливын тосны найрлагатай бол болно. Гэтэл манайхан ямар тосыг нь мэдэхгүйгээр бараг дангаар нь уугаад байгаа юм биш үү. Тийм зэрлэг юм гэж юу байхав.

-Хоолоо сойж, жин хасах зөв үү?

-Буруу байх аа. Зүгээр юу идэх вэ гэдгээ зөв сонгох хэрэг­тэй байх. Жишээ нь, жингээ хасч байгаа хүн юу идэх вэ. Хүн яах гэж хоол иддэг вэ. Бид нарын ойлголтод ийм юм байдаг. Гурилан бүтээгдэхүүн, чихэр, торт идлээ гэж бодъё. Яагаад тэр хоолыг идэ­хээр таргалж байна гэхээр тухайн хүнсэнд уураг их байна гэсэн үг биз дээ. Уураг их иднэ гэдэг чинь хүний бие нөөц авч байна гэсэн үг. Өөх бол хүний биеийн нөөц. Би жаахан тар­галлаа гэж бодъё. Хоолгүй жаахан явлаа гэхэд тэр өөх биенд шингэж, нөөц энерги болж өгдөг байна. Туранхай хүн дороо даарч, өлсдөг, тарган хүн даар­даггүй энэ тэр гэдэг нь туранхай хүнд нөөц бага байгаатай хол­боотой. Гэхдээ хүн өөрөө жингээ хасахыг хүсч байгаа бол тэрийгээ бодолцоод өөх тос хуримтлуулахгүй хүнс хэрэглэх хэрэгтэй биз дээ.  Жишээ нь загас байна, өөх тос байхгүй. Загас, ногоо, вандуйгаа холиод идчихэж болж байна. Чихэргүй цай уух хэрэгтэй. Чихэр бол таргалахад хамгийн их нөлөөтэй.

-Тэгвэл жингээ нэмэхийг хүсч байгаа хүмүүст ямар зөвлөгөө өгөх вэ?

-Хоолоо цагаар идэх хэ­рэгтэй. Тогтмол нэг цагт, өдөрт гурван удаа хооллодог байвал зүгээр. Тэгээд ирэхээр дороо таргална доо.

-Ямар хоол байвал зүгээр гэж?

-Ямар ч байж болно. Таргал­маар байвал тахайны гуя байж болж байна.  Тослог, шүүс­лэг гоё ш дээ. Бас бяслаг иднэ.

-Зөвлөгөө өгсөнд баяр­лалаа. Бүсгүйчүүдэд хэрэг болох байх аа. Одоо хоёулаа таны хувийн амьдралын тух­ай ярилцвал болох уу?

-Хувийн амьдрал уу…

-Тийм ээ. Жишээ нь таны өвөөгийн тухай ч юм уу. Магадгүй, таныг зарим хүмүүс Мон­гол Улсын төрийн дуул­лыг зохиосон гайхамшигтай хөгжмийн зохиолч Л.Мөр­дорж агсны хүү гэдгийг мэ­дэх­­гүй байж болно шүү дээ. Тэр агуу хүний тухай гоё дур­самж өөрт чинь байгаа байх?

-Өвөөгөө би бүдэг бадаг санадаг л даа. Тэр агуу хүний бага хүүгийнх нь хүү болж төрөх хувь заяасанд би бахархаж явалгүй яахав. Миний аавыг М.Галбаатар гэдэг.  Ер нь ма­найханд урлагийн талын хүмүүс олон байдаг л даа. Би л тогооч гээд шал өөр юм хийгээд яваа болохоос. Өвөө намайг багад манайхаар өдрийн хоолны ца­гаар ч юм уу их ирдэг байсан юм. Тэгээд цай ууж суух зуураа нот бичиж байна гээд ширээ энэ тэр тогшоод сууж байдаг байс­ныг нь санаж байна. Төгөлдөр хуур дарсаар байгаад сүүлд өвөөгийн гар нь салгалдаг бол­чихсон байсан.

-Та өөрөө урлагийн мэд­рэмж­тэй юу. Магадгүй, тэрий­гээ хөгжүүлээгүй ч юм билүү.

-Өө, урлагийн мэдрэмж байл­гүй яахав, дуу зохиож байгаа ш дээ…Худлаа, худлаа энэ бол наргиа байсан шүү. Урлагийн авьяас гэхээр зүйл ер нь л надад байгаагүй юм шиг байна лээ. Гэхдээ аав намайг хоёр билүү гуравдугаар ангид байхад “Хөг­жим бүжгийн коллеж”-д оруулна гээд авч очсон гэсэн. Тэгсэн надад олигтой мэддэг дуу бай­даг­гүй. Аав хэлсэн болохоор урд шөнөжингөө л нэг дуу бэлдлээ. “Сансрын нисэгч ах аа” гээд нэг дуу байдаг даа. Тэрийг сурахгүй юу. Тэгээд маргааш өглөө нь очоод “Сансрын нисэгч ах аа, Сайн яваад ирэв үү” гээ л дуул­сан чинь хүмүүс бараг нэгэн дуугаар хассан байх. Хөгжмийн сонсгол дээрээ ч тэнцээгүй юм шиг байна лээ. Сүүлд нь багш нар Мөөеө багшийн ач гэж сон­соод авъя гэсэн ч би өөрөө болоогүй юм. Аав бүр бөмбө­рийн ангиар хүртэл дагуулж явсан гэсэн /инээв/. Тэгээд ч яваагүй болохоор урлагт ёстой авьяасгүй юм байх.

-Ямар хамтлаг сонсох дуртай вэ?

-Ер нь онцолдоггүй. Гоё хоол… Биш ээ, сонсоход гоё дуу байвал бол тэрнийх, энэнийх гэдэггүй. Уянгын, намуухан дуу зүгээр юм шиг санагддаг.

-Л.Мөрдорж гуайн эдэлж, хэрэглэж байсан зүйлсээс хадгалдаг уу?

-Манай өвөө, эмээ хоёр сүүлд өрх тусгаарласан боло­хоор өвөөгийн эдэлж, хэрэглэж байсан зүйлс өөр хүмүүст илүү үлдсэн байдаг байх. Манайд зарим нэг бүтээлийнх нь нот, гар бичмэл зэрэг зүйлс байгаа. “Алтан өргөө” киноны гар бичмэл гэх жишээний.

-Л.Мөрдорж агсныг VIII Бог­дын өргөмөл хүү гэдгийг хү­мүүс мэднэ. Монголын түү­хэн хүн болох Богд хааны ту­хай та судалдаг уу. Таны удам судар, түүх гэсэн үг шүү дээ?

-Богд өвөөгийн тухай би уншдаг. Өвөөг гурав, дөрвөн настай байхад нь авахуулсан нэг зураг байдаг даа. Богд, Богдын хатан Дондогдулам хоёрын өвөр дээр нэг хүү суу­чихсан байдаг. Тэр нь манай өвөө. Тэр зургийг би хадгалдаг юм. Миний уншиж, сонсч мэд­сэ­нээр бол Богд хаан нийт 108 өргөмөл хүүхэдтэй байсан юм билээ. Тэр үед өв залгамжлах төрсөн хүүхэдтэй байж болохгүй байсан учир Богд хүүхэд өргөж авдаг, сайн лам нар нь тэнд эрдэм номтой хүү­хэд төрөх нь гэж хэлж чиглүүлдэг байсан гэсэн. Тэр олон хүүх­­дүүдээс өвөөг онцгой авьяастай, сод хүүхэд байна гэж эрдэмтэй лам нар хэлдэг байж л дээ. Тэгээд ч тэр юм уу, бусад хүүхдүүд Богдоос тусдаа амьдардаг байхад, өвөөг дөрвөн нас хүртэл нь өвөртөлж унтаад, яг өөрсдийнхөө дэргэд өсгөсөн гэдэг юм билээ. Би энэ түүхийг нэг их яриад байдаггүй л дээ. Гэхдээ мэдээж, удам суд­раа­раа, өвөг дээдэс, ёс заншил, түүхээрээ хүн бахархаж, тэрийг үл мартаж явах ёстой байх.

-Тэгэлгүй яахав. Ингэхэд та өөрөө айлын том хүүхэд билүү?

-Тийм. Дороо хоёр дүүтэй. Миний дараа охин дүү байна. Тэрний дараагийнх эрэгтэй. Тав, таван насны зөрүүтэй төрсөн.

-Эхнэрийнхээ тухай та­нил­цуулж болох уу?

-Эхнэртэй. Хүү маань одоо долдугаар ангид сурдаг.

-Тийм том болчихсон юм уу?

-Би 19 настайдаа аав болсон болохоор аргагүй биз дээ. Манай хүүг Т.Эрдэнэбилэг гэдэг.

-”Ардын эрх” сонин, NEWS.MN сайтын уншигч­дад илэн далангүй ярилцлага өгсөнд баярлалаа. Шинэ ажилд нь амжилт хүсье…

-Тавдугаар сарын 1-нээс гарах шинэ нэвтрүүлгийг сонир­хоорой гэж уншигчиддаа хэлье. Шинэ нэвтрүүлэг, сургалтын төв, вэб сайт гээд бүгдийг нь сайхан авч явна аа.

-Нээрэн, Тэнгисийн “Сур­галтын төв”-д сурах сонир­холтой хүмүүс хаана очих ёстой вэ?

-Сургалтын байр бол 40 мянгатад байрлана. Үлдсэн дэлгэрэнгүй мэдээллийг явцын дунд зарлана даа. Эргээд холбогдъё.

Б.Бадамгарав

news.mn

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.